Cumartesi , 15 Aralık 2018
Anasayfa / Yazarlar

Yazarlar

Doğulu(lar) İsyan Edemez(mi)?

Başlıktaki Doğulu’nun yerine gönül rahatlığıyla Müslümanı koyabiliriz. O zaman sorumuz şöyle olacaktır:Müslüman/lar isyan edemez mi?Bu soruyu sormamızın sebebi,iktidar karşıtı halk hareketlerinin Doğu’da meydana gelmesi halinde gösterilen refleksin ve yapılan değerlendirmenin Batıdakine göre farklı olması.Gerçek anlamda bir “isyan iradesi” sadece Batılı(lar)dan sadır olabilirmiş gibi bir algı var.Hatta bu algı kendisini İslam’a nispet edenler arasında da oldukça yaygın.”Sarı Yelekliler” ayaklanması bağlamında serdedilen kanaatler,bu algının ne kadar güçlü olduğunu göstermesi bakımından oldukça manidar…

Oysa ki insanlık ailesi yaklaşık sekiz yıldır öznesi Müslüman halklar olan bir “isyan” hareketine şahitlik ediyor. Sömürgecilerin tayin ettiği iktidarlar tarafından ezilmiş,horlanmış,ötekileştirilmiş,aşağılanmış kısaca istiz’afa uğra(tıl)mış halklar, bu gidişata dur demek için “isyan” etti.Adına Arap Baharı denen bu sürecin kazananı,şimdilik,müstekbirler olarak görünse de,müstebit seçkinlerin korunaklı kalelerinin surlarında ciddi gedikler açıldığı ve bundan sonra hiçbir şeyin eskisi gibi ol(a)mayacağı da inkarı mümkün olmayan bir gerçeklik.En önemlisi de isyan üretemeyeceği varsayılan toplumların görkemli direnişiydi ki, sonraki kuşaklara kalacak en önemli miras budur.

Ancak ilginçtir,aralarında Müslümanların da olduğu hatırı sayılır bir kesim bu “isyanları” kuşkuyla karşıladı.Ayaklanan kitlelerin manipüle edildiği,küresel istikbarın oyuncağı ve bölgesel dizayn operasyonunun bir parçası oldukları iddia edilmeye başlandı.Başlarında ilmi/entelektüel bir önderlik olmadığı için, başarısızlığın mukadder olduğu vurgulandı.İsyan öncesindeki durumu arar hale geldikleri öne sürülerek “keşke isyan etmeselerdi” demeye getirildi.İsyan sonrası yaşananlara(ülkenin tarumar edilmesi,göç,hastalık v.b) dikkat çekilerek, “isyan ettiniz de ne oldu?” “daha beter duruma düştünüz” denilerek halkların direnişi itibarsızlaştırıldı.

Bütün bu argümanların Doğulu halkların(Müslümanların) isyan edebilme iradesini ve feryada dönüşen suskunluğunu görmezden geldiğini söylemek mümkün. Oysa sadece bu isyan iradesinin ortaya konulması bile,yaklaşık iki asırdır egemen olan oryantalist dilin mağlup edilmesi açısından önemlidir.Bu isyanların manipüle edilmesi,mecrasından saptırılması veya bölgesel dizayn için sıçrama tahtası olarak kullanılması iddiaları başka bir tartışmanın konusudur.Asıl üzerinde durulması gereken husus oryantalist aklın edilgen,pısırık,tembel,korkak,itaatkar ve şehvetperest olarak tavsif ettiği Doğulunun, isyan edebilme iradesi göstermiş olmasıdır.Bu irade Müslüman toplumların  emperyalist odaklar karşısında bağımsızlaşması için oldukça mühim bir role sahiptir.

Sözünü ettiğimiz bu isyan iradesini gölgeleyen bakışın Avrupalı Beyaz Adamla çok yakın bir ilişkisi var.Hatta bu bakışın Avrupalı tarafından beslendiğini,büyütüldüğünü söylemek sanırım yanlış olmaz.Edward Said’in ifadesiyle “sömürgeciliğe keşif kolu hizmeti sunan Oryantalist perspektif “ Doğulu’yu henüz olmamış,kıvama gelmemiş,ehlileşmemiş olarak tanımlar.Bu tanım onun(Doğulunun) isyan edemeyeceği yargısını da içkindir.Bu nedenledir ki Beyaz Adam sömürgeleştirdiği yerlerde kendisine karşı direnç gösteren halkları,terörist ya da barbar/vahşi olarak vasıflandırmıştır.Bu vasıflandırma Beyaz Adam’a müdahale etme hakkı verdiği gibi,vahşi olanı “insanlaştırma” misyonunu da yüklemiştir.İkinci körfez savaşının meşruiyetini tescillemek için üretilen “Irak’ı demokratikleştirmek” argümanı,bu bağlamdan bağımsız değildir.

Batılının Müslüman halkların ayaklanmasına bakışı tam da bu oryantalist perspektifin ürünüdür. Edilgen ve itaatkar Doğulu’dan isyan iradesi sadır olamaz. O zaman onları bir Batılının harekete geçirmesi gerekir.Batılı Düşünce kuruluşları, kıyam eden Müslüman halkların, başka bir iradenin(tabi ki Batılının iradesinin) etkisiyle harekete geçtiği teorisini ispatlamak için oldukça yoğun çaba gösterir.İsyana katılan Müslümanlar Soros ve Otpor gibi Batı Aklının temsilcisi yapılarla ya da Batılı istihbarat servisleriyle işbirliği içinde gösterilmeye çalışılır.Amaç,Doğulunun ancak bir Batılı yardımıyla isyan edebileceğini aşikar etmektir.Batılı,adeta Aristo’nun “faal aklı” gibidir.Onunla temasa geçen, hakikatle buluşur!

Ülkemiz medyasının ekserisi de, Müslüman halkların direnişi hakkında oryantalistleri aratmayan yorumlar yaptılar ve yapmaya devam ediyorlar.Zalim iktidarlara karşı direnenler,Batı medyasının diliyle “jihadist/cihatçı”,”radikal”,”köktenci/fundamentalist” diye tesmiye edildi.Direnişçilere destek verenler ise,başıbozuk ve cahil  kalabalıklar ya da Arap Feodallerinin ve Körfez Kralları’nın oyuncağı olmakla itham edildi.Ekranlarda boy gösteren “uzman” sıfatlı kişiler, cümlelerinin arasına mutlaka ajan-provakatör kavramlarını yerleştirdiler.Müstekbirlerin cürümleri ise ya görmezden gelindi ya da “haklı sebeplerle(!)” basitleştirildi.Adeta tek suçlu isyan edenlerdi.Daha doğrusu isyan ettiklerini zannedenlerdi.Halkların kitlesel kıyımlara muhatap olması bile,isyanın “yerliliği” için yeterli olmadı.Kandırılmış,gaza getirilmiş,manipüle edilmiş kitleler yaftası,direnen halkların yakasından bir türlü düşmedi.Tek kabahatleri vardı bu halkların.Doğulu(Müslüman)olmak…

Demek ki Doğuluların isyan edemeyeceğine bizzat Doğulu’nun kendisi de inanmaya başlamış.İşte asıl sorun tam da burada.Başkasının(Batılı’nın),kendisi için yaptığı tanımlamaya rıza göstermek.O tanımlamanın muhtevasına uygun bir tutumun mümessili olmak.Zihinsel anlamda sömürgeleşmek böyle bir şey…Ülkemizde de halk hareketlerini açıklamak için kullanılan ”Üst Akıl” kavramı,Doğulunun kendi başına isyan edemeyeceğine olan inancın ürünü değil mi?Sadece bizde değil.Aynı durum İran ve Rusya gibi “Doğulu” toplumlarda da geçerli.Neredeyse bütün Doğu muktedirleri halklarının isyan iradesine sahip olmadığını,şayet isyan ediyorlarsa mutlaka arkalarında bir Batılı destek olduğunu düşünüyorlar.Kendi ayağına kurşun sıkmanın bundan daha iyi bir  tasviri olabilir mi?

Doğulunun isyan edemeyeceği iddiasının temelinde hiç şüphesiz din(İslam) vardır. Dinin muhatabını itaatkar, edilgen ve pasif yaptığına dair Batılı iddia, bizde de sahiplenilmiştir. Müslümanların isyanlarını şüpheli kılan da budur.Dindar biri isyan edemez, başkaldıramaz, kıyam edemez, eleştiremez…Dindar biri kadere rıza göstermeli,başına gelenlere tahammül etmeli ve her şeyi tanrıdan bilmelidir.Otoriteye itaat etmeli,zinhar karşı çıkmamalıdır.Karşı çıkarsa fitne yaygınlaşır ve halkın hayatı tehlikeye düşer.İktidardakiler fasıkta olsa onlara itaat şarttır.Devlet,Hegel’den mülhem,tanrının yeryüzündeki yürüyüşünü,kral/sultan/başkan/imam ise, Emevi-Osmanlı geleneğinden mülhem,tanrının yeryüzündeki gölgesini temsil eder.Otoriteye isyan tanrıya isyan gibidir ve meşru değildir…Bu ve benzeri iddialar,Doğulu toplumların isyanlarını şaibeli kılmaktan başka bir işe yaramamaktadır.

Batılı Beyaz Adam Doğulu’nun bu özelliğini bildiği için bunu kullanır. Kendisini rasyonel,realist,ben bilinci gelişmiş,barışçıl ve bilim sevdalısı olarak kodlarken;Doğuluyu duygusal,muti,henüz benlik şuuruna varamamış,mistik ve ilkel olarak tavsif eder.İsyan iradesi sadece “benlik” şuuruna erişmiş Batı(lı) toplumlarda cari olacağı için, Doğulu bunu yapamaz.Ben bilincinin gelişmesi içinse Tanrıdan bağımsızlaşmak gerekir.Tanrıyla kavga etmeden benlik inşası mümkün değildir Batılıya göre.Zeus-Prometeus kavgasının Antik Yunan’dan tevarüs ettirilmesi boşuna değildir.Tanrılar uyurken,bilgi ateşini çalarak insanları “aydınlatan” Prometeus karakteri,sonraları hümanizmin manifestosu olacaktır.Bilgiyi elde etmek için tanrıyla kavga etme şartı,modern Batı’nın temel argümanıdır.Dolayısıyla tanrıyla barışık toplumların/halkların,henüz “olmamış” olduğuna dair inanç bu argümandan beslenmektedir.

Bu argüman yıllarca ülkemizde de yürürlükteydi(Post-modern paradigmanın sağladığı imkanlar sayesinde biraz törpülense de hala yürürlükte).Hayattaki en hakiki mürşidin ilim ve fen olarak kodlanması sebepsiz değildi.Dinin dogmatik ve irrasyonel olduğu tezi üzerinden,tıpkı Hıristiyanlıkta olduğu gibi, bilim-din çatışması icat edilmeye çalışıldı.Dindar kesimler bilim düşmanı,cahil,edilgen,uyuşuk,itaatkar,pısırık,şehvet düşkünü gibi tahfif edici yaftalara maruz kaldı.Bu yaftalar,zımnen,dindarların isyan iradesine sahip olmadıklarını içkin olduğu gibi henüz “olmamış” olduklarını da imliyordu.Resmi tarih anlatısının Şey Sait ayaklanmasını İngiliz oyunu eşliğinde sunması veya İslamcı ideolojik akımların her daim “kökü dışarıda” lıkla suçlanması boşuna değildir.Dini duyarlılığa sahip kitlelerin “isyan etmesi” imkan dahilinde görülmediği için,arkalarında hep bir Batılı arama ihtiyacı hasıl olmuştur.İran İslam İnkılabı’nın ve Mahatma Gandi’nin başlattığı hareketin Batılıyı ve Batı aklıyla efsunlanmış olanları şok etmesinin arka planında da itaatkar,pasif Doğulu imgesinin yerinden edilmesi vardır.İnkılaba giden süreçte, Şah karşıtı direnişe katılan mütesettir kadınların TRT ekranlarında sansüre uğramasının sebebi de aynıdır.

Ancak Batılıların halk hareketlerinde nedense bir dış mihrak aranmaz. Çünkü Batılının isyan etmesi için dışarıdan bir yönlendirmeye ihtiyacı yoktur! O,ben bilinci gelişmiş ve özgürlüğüne düşkün bir Prometeustur! Onun yakıp yıkması adalet, eşitlik ve hürriyet içindir! O’nu ancak yine kendisi gibi bir Batılı örgütleyebilir! O,gerekirse devleti bile yıkıp yeniden kurabilir. Çünkü “kurucu/inşa edici” bir zihne sahiptir! Doğulu onun felsefi donanımının, adalet aşkının, özgürlük sevdasının,demokrasi havariliğinin yanına bile yaklaşamaz!Eleştirel zihin yapısı ve üst düzey entelektüel donanımıyla Batılı birey,bir hürriyet fedaisidir! Zamanında Fransız İhtilali’ni yaparak bütün Dünya’ya örnek olmuştur! Şayet Dünya bugün özgürlük, eşitlik, emansipasyon, demokrasi gibi yüce(!) değerlerle tanışıksa,bu Batılı sayesindedir!Batılı ayaklanırken bile bütün Dünya’ya öğretmenlik yapmaktadır!

Şimdilerde gündem olan Fransa merkezli “sarı yelekliler” ayaklanmasını “Gezi İsyanıyla” karşılaştıran ülkemiz idarecilerinin, Avrupa’nın ikiyüzlü davranmaması gerektiğine dair yaptıkları vurgu bile,Beyaz Adamın “kanaatinin” ne kadar önemli olduğunun göstergesidir.Sartre’ın dediği gibi “yerliler bizi ideallerimize sadık kalmamakla suçluyorlar.Demek ki ideallerimizi kabul ediyorlar.”Sartre’ın yakın arkadaşı merhum Şeriati’nin, Doğu toplumlarının Batı’yla ilişkisini tanımlamak için örnek verdiği Sordel diyalektiğini de hatırlatalım:”Annesinden sürekli azar işiten ve dayak yiyen çocuğun kendisini güvende hissetmesi için yine annesinin eteğine yapışması gibidir Doğu’nun Batı’yla ilişkisi.”Batılıya kibirli olma imkanını veren Doğulu’nun bizzat kendisi olmuştur.Müslüman halkların kıyamının Batılılar tarafından tahfif edilmesinin sebebi tam da budur.Doğulu’nun vakti zamanında Batılı’ya olan hayranlığı…

Bugün gösterilerle sarsılan Fransa’nın, geçmişte Cezayir halkının direnişini barbarlığın ve vahşiliğin tezahürü olarak nitelemesinin sebebi de budur. Asya ve Afrika uluslarının zenginliğini sömürerek semizleşen Avrupa,doğrudan sömürgeleştirme sürecinin sona ermesi ve Asya-Afrika uluslarının kazandığı anti-emperyalist bilinç nedeniyle yaşadığı “konfor zafiyetini” bakalım nasıl çözecek?Bu konfor zafiyetinin giderilmesi amacıyla Fransa’da sokağa çıkan kitleleri “direnişçi” olarak tesmiye etmek hakkaniyete uygun değil.Avrupa’nın zenginliği, hiçbir zaman kendi emeğinin ürünü olmadı.Bize direnişçi olarak yutturulmaya çalışılan kitlelerin kursaklarında mazlum ulusların sömürülen emeği ve alın teri var.

Artık Doğulular onların hümanizm,insan hakları,demokrasi,eşitlik,özgürlük gibi helvadan putlarına tapmıyor.Doğu/lu,korku putunu İbrahim(a.s)’in baltasıyla parçaladı.Genç kızlarını ve erkeklerini,sömürgecilerin sadık yarenlerini devirmek için feda etmekten çekinmiyor.Verdiği her şehit,geride kalan binlerce fedaiyi irşad ediyor.Çıplak ayaklarıyla çölde bıraktığı izlerin,tankların palet izlerinden daha kalıcı olduğunu gördü ve artık durmaya niyeti yok.Bu yüzden dünyanın kalbi hala Doğu’da atıyor.Vesselam…

Kamil ERGENÇ

Paylaş

Yemen

Kadim şehirlerimizden Yemen, bütün Dünya’nın gözleri önünde dayanılmaz acılar çekiyor.

Bağdat, Şam,Kudüs ve Kabil’den sonra şimdi de Yemen,müstekbirlerin postalları altında eziliyor.

Siyonizm de dahil, bütün tuğyan çeteleriyle işbirliği yapan Suud Devlet Aklı, yaklaşık üç yıldır, Yemen’de katliam yapıyor.

Silah zoruyla elde edemediğini ise, yaptırım uygulayarak elde etmeye çalışıyor.

Kadınlar, çocuklar,yaşlılar,gençler bu yaptırımların yol açtığı açlık,susuzluk,ilaçsızlık ve hastalıklardan dolayı ölüyor.

Savaşın yıkıcılığı ise tarifsiz.

Yemen’de ki kıyım, mezhep holiganlığının gölgesi altında kaldığı için, gündeme bile gelmiyor. Bir gazeteciyi günlerce konuşan medya unsurları, Yemen’i gündem yapmaktan imtina ediyor.İletişim teknolojisinde yaşanan olağanüstü gelişmelere rağmen,Yemenli mazlumların sesleri duyulmuyor,maruz kaldıkları zulüm görülmüyor,şahit oldukları acı ve ızdıraplar  bilinmiyor…

Bu mezhep holiganlığının iki tarafı var.Suud ve İran.Her iki ülke de tutumları,tavırları,tarzları, söylem ve eylemleriyle İslam’ın evrensel ilke ve prensiplerini kendi sufli emelleri için araçsallaştırıyor.

Suud Devlet Aklı, atamız putkırıcı İbrahim(a.s)’in emaneti olan Kabe’nin ihtiramına ihanet ediyor. İnsanlık için emniyet ve güven makamı olan Kabe’ye ev sahipliği yapmakla övünen Suud Hanedanlığı,Yemen’de emniyeti ve güveni yok ediyor ve insanlığı ayaklar altına alıyor.Kabe’nin izzetine ve şerefine leke süren bu zihniyetten, Müslümanların tez vakitte kurtulması gerekiyor.

Suud Devlet Aklı;Safa ve Merve gibi ilahi şiarların hürmetini ayaklar altına alıyor.Sebat,fedakarlık ve teslimiyet nişanesi Hacer(r.a) ve İsmail(a.s)’in mübarek hatıralarını tahkir ve tezyif ediyor.Musa(a.s)’nın ve İsa(a.s)’nın ardından gittiğini iddia edenlerin Kudüs’e yaptığı ihanetin benzerini, Suud, Kabe’ye yapıyor.Aziz İslam’ın cihanşumül mesajını,“Arabizm” bayağılığına indirgiyor.

Suud Devlet Aklı,mustazafların sadık yareni olan ümmi elçi Hz.Muhammed(s.a.v)’in mirasına ihanet ediyor.Her bir köşesinde Nebevi mirasın izleri olan Mekke ve Medine’ye, görgüsüzlüğünün ve medeniyet açlığının kibirli numuneleri ve çirkin mimarinin müstesna örneği olan binalar dikiyor.Tevhit akidesinin sembolü olan Kabe, bu görgüsüzlüğün gölgesinde kalıyor.Sahabelerin evlerini ve mezarlarını “putlaştırılır” kaygısıyla yok eden Suud Aklı,kendi icat ettiği görgüsüzlüğün ne anlama geldiğini düşünmüyor.

Suud Devlet Aklı, sokaklarında insanlık numunesi sahabelerin dolaştığı Mekke ve Medine’nin izzetine ve vakarına leke sürüyor. Ebubekir(r.a),Ömer(r.a),Osman(r.a) ,Ali(r.a) ve Ömer b.Abdülaziz(r.a) gibi nebevi çizginin güzide önderlerini örnek alacağına;Mervan,Yezid ve Sad b.Ebi’s Sarh gibi saltanatçı ve milliyetçi çizgiyi örnek alıyor.

Gelelim mezhep holiganlığının diğer tarafı olan İran’a…

İran Devlet Aklı; Brzezinski-Kissinger tarafından teorik çerçevesi çizilen “İslam’ın İslamla savaşı” tezine,Suudla birlikte, hizmet ediyor.Irak’ın,çağdaş Moğollar tarafından ikinci kez işgalinde,bir zalimden(Saddam) kurtulmak için,başka bir zalimle(ABD) işbirliği yaptı.Suriye’de ise,Irakta işbirliği yaptığı zalimin emellerine engel olma iddiasıyla,ikinci Dünya Savaşı’nda ülkesini işgal eden Rusya zalimiyle iş tuttu.Suud ve İran ,Suriyeli mustazafların direnişini lekelemek için ellerinden gelen her şeyi yaptılar ve yapmaya devam ediyorlar.

Sadece Suriye’de değil,Mısır’da da mustazafların direnişini kırmak için,Suud Devlet Aklı oldukça önemli bir rol oynadı.Mısır’ın müstekbirlerini finansal ve ideolojik olarak destekleyerek,küresel arenada meşruiyet kazanmalarını sağladı.Suud Devlet Aklı,petrolün sağladığı stratejik imkanları,zalimliğini kamufle edecek sadık müttefikler bulmak ve anarşizmle mezcettiği Neo-Vahhabiliği ihraç etmek için kullanıyor.İran ise Sünniliği, bu anarşist Neo-Vahhabilikle eş tutarak kendisini izole ediyor.

İran Devlet Aklı; ilim, hikmet,basiret,feraset ve iz’an numunesi Hz.Ali(r.a)’nin yoluna ihanet ediyor.

İran Devlet Aklı; iffet, vakar ve cesaret abidesi Fatıma(r.a)’nın aziz hatırasına ihanet ediyor.

İran Devlet Aklı; zamanın müstekbiri Yezid’in korkulu rüyası olan Hz.Hüseyin(r.a)’in şiarlarını ayaklar altına alıyor.Hz.Hüseyin’in en büyük mirası olan tevhit ve adalet mücadelesini,ulus-devlet çıkarları için istismar ediyor.

İran Devlet Aklı; müstekbir Yezid’in sarayını Ona dar eden Seyyide Zeyneb(r.a)’in mübarek hatırasına leke sürüyor. O Zeynep ki,Kerbela’nın en yakın tanığı…O Zeynep ki ,feryadı, hem zamanın tağutuna hem de sonraki tağutlara saraylarını dar etmiş.İran Devlet Aklı ,şimdi O pak Zeyneb’in türbesini koruyacağım diye,Suriye’de ki müstekbire destek oluyor.

İran Devlet Aklı; merhum Şeriati’nin de dikkat çektiği üzere “Safevi Şiiliğini” tahkim ediyor.Bu Şiilik Hz.Ali(r.a)’nin değil,Şah İsmail’in izinden gidiyor.Bu Şiilik İran İslamını tahkim etmek için kullanılıyor.Tıpkı Suud’un Arap İslamı’nda,Türkiye’nin Türk İslam’ında olduğu gibi…Ve ne hazindir ki Kum,Necef,Ezher,Zeytuniye ve İstanbul ulemasından bu inhirafı durdurmaya yönelik bir irade sadır olmuyor…

Rabbimizin ve tarihin şahitliği huzurunda,Yemen’deki acının ve gözyaşının müsebbibi olan ve duyulmasını engelleyen bu ahlaksız mezhep taassubundan beri olmak ve Yemen’in mustazaf halkına destek vermek,kendisini İslam’a nispet eden herkesin, ihmal edilemez, mükellefiyetidir diye düşünüyorum. Vesselam…

Kamil ERGENÇ

 

 

 

 

Paylaş

KADINSIZ EVLER -2

 

“Güçlü Kadın, Güçlü Türkiye”(!)

Siyasetçiler, güçlü Türkiye için, kadınları kalkınmanın öznesi yapacaklarını ilan ettiler. Hatta bunu “güçlü kadın, güçlü aile, güçlü Türkiye” şeklinde sloganlaştırdılar. Buradaki “güçlü” sıfatından kastedilen, söylemlerden anlaşıldığı kadarıyla; üniversite tahsili almış, kariyer yapan, çalışan, para kazanan, dediğim dedik, kimseye eyvallahı olmayan kadınlardır. Kadınlara yönelik pozitif ayrımcılık adı altında geliştirilen politikalar, adeta onların birer Tanrıça gibi algılanmalarına sebep olmuştur.

Bütün kurumlar gibi aile kurumunun da üzerine kurulduğu dengeler vardır. Erkek ve kadının, ailedeki tabi, fıtri görev ve sorumlulukları vardır ama bunlar birbirinden farklıdır. Eşler, bu sorumluluklarına ne kadar riayet ederlerse, aile de o kadar sağlam olur. Ne yazık ki bugün kadın ve erkeğin rolleri değişmiş, ailede denge bozulmuş ve aileyi ayakta tutan değerler yıpratılmıştır.

Kadın istihdam oranı arttıkça erkek istihdamı azalacaktır. Patronlar, daha az ücretle daha çok iş yapan bayanları tercih edeceklerdir. Şayet bir ailede kadın, kocasından daha çok maaş alıyorsa, parası olan konuşacak ve erkeğin reisliği (kavvam oluşu) tartışılacaktır. Neticede eşi karşısında ezik duruma düşen erkeğin otoritesi sarsılacaktır.

“Güçlü kadınlar”, artık evdeki günlük işlerini yapmak, çocuklarını bakmak ve sıcak bir aile atmosferi oluşturmak için zaman bulamıyorlar. Modern kadını evinden soğutan, onu dışarıya hayran eve düşman eden anlayış, onu dışarının acımasız, yarışçı ve yıkıcı ortamında mücadeleye zorlayarak özüne yabancılaştırdı. Sabahın ayazında, geçmişteki tutsaklığın, köleliğin ve aşağılanmanın sembolü olan evden dışarı çıkan kadın, erkeklerle zorlu bir mücadele ortamında buluyor kendisini. Metrolarda, toplu taşıtlarda, servislerde, erken saatlerde işlerine koşuşan kadınlı erkekli insanların verdiği panik havası mahşeri hatırlatıyor. ”Güçlü kadın” pankartlarının gölgesinde, taşıyamayacakları ağır yüklerin altında ezilen kadınların zamanla psikolojisi de bozulacak, yapısı gereği zarif ve naif olan kadının yerini sinirli, stresli, agresif, öfkeli, sert kadın alacaktır. Namahrem birisini görünce utanan, konuştuğunda yüzü kızaran, ulaşılması zor kadınlar hikâyelerde, şiirlerde bir nostalji olarak hatırlanacaktır.

Gençler evlenmiyor, evliler ayrılıyor.

Yukarıda zikrettiğimiz anlamda güçlü kadın, güçlü aile demek değildir. Hatta tam tersine ailenin zayıflaması belki de yok olması anlamına geliyor. “Güçlü kadın” olma aşkı öncelikle, ailenin ilk adımı olan evliliği olumsuz yönde etkilemiştir. Önceleri evlilikler daha erken yaşlarda gerçekleşirken günümüzde evlilik yaşı daha ileri yaşlara ertelenmiş durumda. TÜİK verilerine göre geçen yıl ortalama evlilik yaşı, erkeklerde 27,7’ye, kadınlarda 24,6’ya yükselmiştir. Bu rakamlar, okuyan ve şehirde yaşayan gençlerde daha yüksektir. Evlilik yaşının artmasında, ekonomi, eğitim, kariyer planlaması en önemli nedenler arasında görülüyor. Evlilik gün geçtikçe zorlaşırken, buna mukabil boşanmalar hızla artıyor ve kolaylaşıyor. Örneğin bir kadın, kocası yemeğini beğenmediği için boşanma davası açabiliyor. Sanki bir ses gençlerimize, “evlenmeyin, illa da evlenecekseniz geç evlenin, şayet evliyseniz de boşanın” diyor.

Geleneksel aile yapımızda boşanmak çok nadir görülen ve en son düşünülen bir çareyken bugün modern ailelerin üzerinde Demokles’in kılıcı gibi duruyor. Eşlerine pamuk ipliğiyle bağlı çiftler, boşanma kartını, eşinin görebileceği yere koymuştur. Güçlü kadınların, sudan bahanelerle boşanma davaları açmaları, güç sarhoşluğuyla da izah edilebilir. Bu güç zehirlenmesiyle, kocası yemeğini beğenmediği ya da ona kaşlarını çattığı için soluğu mahkemede alabilmektedir.

Haydi, kızlar eve!

“Biz çektik, çocuklarımız çekmesin” düşüncesinde olan ebeveynler, üniversite eğitimini adeta kutsamışlardır. Zaten okullar da ilim, irfan öğretilen bir yer olmaktan daha çok bir işe girmek için diploma dağıtılan kurumlara dönüşmüştür. Kız öğrencilerimize niçin okuduklarını sorduğumuzda genelde aldığımız cevap, “hayata atılıp kendi ayaklarımız üzerinde duran bir birey olmak için” şeklindedir. Bu cevap aynı zamanda daha hayata atılmadan, muhtemel hayat arkadaşı olacak adaya güvenmediğinin peşin ilanıdır. Gerçi hayatı eşlerine zindan eden, onlara şiddet uygulayan, aşağılayan hayat arkadaşlarının(!) çok olması da bu düşüncenin oluşmasında önemli bir pay sahibi olmuştur.

Erkekler, bir elmanın yarısı olan “eş” değil de “rakip” olunca, fizik olarak zayıf olan kadın, zorlu hayat şartlarında onu geçmek için daha fazla çalışmak zorunda hissetmiştir kendisini. Kızların erkeklere oranla daha fazla okuması ve sınavlarda başarılı olmasının bir nedeni de budur. Başta KPSS olmak üzere sınava dayalı memur alımlarında kadınlar daha ön plana çıkıyor. Bu gidişle, fizik gücüne dayalı işler hariç, kadınlar erkeklerin işini ellerinden alacaklar!

Üniversite ve zorlu hayat şartları, ailenin ilk adımı olan evlilik fikrini geciktiriyor. Önceliği “iş” olanların gündemine “eş”, ya ilerleyen yaşlarda gelecek ya da hiç gelmeyecektir. Gençlerimiz evlenecek kız bulmakta zorlanıyor. Çünkü kızlarımız ya okuyor ya da kariyer yapmakla meşguller. Yaşı kemale erenlerin evlenmesi de zorlaşıyor. Evlenmeyi düşünenler ise daha çok “mantık evliliği” yapıyor.

Çocuk, çalışan kadınlar için ayak bağı olacağından ilk etapta düşünülmüyor. Fakat zaman ilerledikçe çocuk isteği, neslin devamını arzulama ve mahalle baskısına daha fazla dayanamayan cesur çiftler(!), çocuk yapmaya karar veriyor. Bu şartlarda tek çocuk yeterlidir ama çeşni olsun diye ikinci bir çocuğa da yeşil ışık yakılabilir. Ama daha fazlası asla olmamalı! Üç ve daha fazla çocuklu aileler kınanır, ayıplanır. “Bakabileceğin kadar çocuk yap” sloganının egemen olduğu bu yeni nesil ailede, bir çocuğu bakmak için iki kişi çalışır. Ama yine de geçim sıkıntısından şikâyet ederler!

Sabahleyin kahvaltı yapmaya fırsat bulamadan evden çıkan çağdaş karı- koca, çocuklarını daha güneş doğmadan, pahalı kreşlere bırakırlar. Yemekler dışarıda yenilir, çocuklar bakıcılara verilir, ev de bir otel gibi kullanılır… İşte buna modern aile denir. Tabi ki böyle bir ailenin ömrü de uzun olmayacaktır.

Son kale düşmeden…

Modernizmin yıkıcı saldırıları karşısında kendi varlığımızı korumanın en etkili yolu aileyi korumaktır. Aileyi korumak, devleti korumaktır. Ülkemizde, aile kurumu yara alsa da hala varlığını sürdürüyor. Fakat acilen fert ve toplum olarak üzerimize düşen sorumlulukları yerine getirmezsek en sağlam, en güvenilir bir sığınak olan aileyi, batıda olduğu gibi,  biz de kaybedebiliriz.

Her şeyden önce sokak, Müslüman kadına yasaklı değil; evi de söylendiği gibi onu mahkûm eden etrafı kafeslerle çevrili bir zindan değil. Ev merkezli bir hayat sürdürmekle, eve kapanmak aynı anlama gelmez. Kadın; evini, çocuklarını ihmal etmeden, dişiliğini değil kişiliğini ön plana çıkartarak, pekâlâ toplumsal hayatta yerini alabilir.

Ebeveynler, kız erkek ayrımı yapmadan çocuklarının eğitimini önemsemelidir. Fakat bunu karşı cinse karşı avantaj sağlama veya ona rest çekme niyetiyle değil cehalete karşı savaş açma niyetiyle yapmalıdır.

Ailenin ilk adımı olan evlilik, mümkün olduğunca, erken yaşta olmalıdır. Çünkü her ne sebeple olursa olsun geciktirilmiş bir evlilik hiçbir zaman vaktinde yapılan bir evliliğin yerini tutmayacaktır. “Önce okulunu bitirsin, mesleğini eline alsın, evi, arabası olsun” derken neleri kaybettiğimizi unutmayalım. Hiçbir diploma, meslek, kariyer vs. çocuklarımızın ahlakından daha önemli değildir. Ahlaki bozulmalara karşı en önemli sığınaktır evlilik. Taciz, tahrik ve kışkırtmanın zirvede olduğu bir ortamda, sokakta, okulda, iş yerinde, bekâr olarak geçen her gün vebaldir. Kaldı ki yaş ilerledikçe evlilik de zorlaşacak hatta anlamını kaybedecektir. Evlilik geciktikçe çocuk sahibi olmak ve onu yetiştirmek de zorlaşacaktır.

Evlilikler, zorlaştırılmamalı aksine kolaylaştırılmalı ve teşvik edilmelidir. Aileler tarafından gençlerin önüne birçok şartlar (iş, kariyer, ev, araba vs.) konularak adeta onlara helal kapılar kapatılıp haram teşvik edilmektedir. Hâlbuki harama kilit, helale anahtar olmak icap eder.

Aile kurumu çökmüş, genç nüfusu azalmış, değerler açısından iflas etmiş AB ve Batı dünyasının, bu konuda bize vereceği bir şey yoktur. Biz kendi değerlerimizi dikkate alarak politikalar üretmek zorundayız. Yoksa kılavuzu karga olanın burnu pislikten kurtulamaz.

AK Parti hükümeti, aile ve kadın politikalarında köklü bir değişikliğe gitmelidir. Özellikle aileden sorumlu bakanlık, sorumluluğunun bilincinde olmalı, gayrı meşru ilişkileri “aşk” diye meşrulaştıran zihniyetin hamisi olacağına aksine onu mahkûm etmelidir. Kadın ve aile politikalarını, üç beş tane feminist örgüt ya da medyanın yönlendirmesine izin vermemelidir. Siyasetçiler, evlilik dışı ilişkileri meşru gören, aile kurumunun temelini dinamitleyen, malum kadınlardan oy almak için popülist politikalar yapmamalıdır. Belki bu yolla seçimi kazanabilir lakin aileyi kaybeder. Kaybedilen seçimi tekrar kazanmak mümkün ama yıkılan aile kurumunu tekrar inşa etmek zordur.

 

 

 

 

 

Paylaş

Kemalizmin Kolonyalist Söylemiyle Yüzleşmek

 

Kemalist paradigmanın ,muhafazakar demokrat kimliğin özel/hususi çabasıyla, Türkiye’nin çimentosu olarak kodlanmaya başla/n/dığı bir vasatta,aziz İslam’ın ilke,prensip,umde ve şiarlarına iman eden aydın/entelektüel sorumluluğunu haiz herkesin üstlenmesi gereken en mühim görevlerden biri de ,bir yandan Kemalizmin esin kaynağı olan aydınlanma aklını,tavrını ve tarzını teşrih masasına yatırırken, diğer yandan bu aklın,tavrın ve tarzın kimi zaman aleni/aşikar kimi zamansa zımni olarak ortaklaştığı kolonyalist perspektifi deşifre etmektir.Bunu yaparken de ,kanaatimce, işe eğitimden başlamak gerekir.Çünkü sadece Cumhuriyet Türkiye’sinde değil,aydınlanma referansıyla hareket eden bütün halkı Müslüman ülkelerde eğitim, oldukça işlevsel bir endoktrinasyon(aşılama)aracıdır.Hiç bir ulus devlet bu araç olmadan mevcudiyetini teminat altına alamaz.Çünkü  ulus-devlet içi  mutlak egemenlik ve denetim olmazsa olmazdır.Bu egemenliği ve denetimi sağlamanın en önemli aracı da eğitimdir.

Tarihte mutlak bir kopuştan söz etmek mümkün değil. Kimi dönemlerde yaşanan hayati değişiklikler, öncesinde meydana gelen bir dizi olayların sonucu. İnsanlık, bilgiyi biriktirerek(kümülatif) yol aldığı için, tarihin devrim olarak nitelediği kimi hadiseler,kendisinden öncesine çok şey borçlu.Bu borçluluk halinin farkında oluş Newton’a ‘’biz devlerin sırtında yükselen cüceleriz’’ sözünü söyletir.Bundan dolayı tarihin hamasi ve romantik bir okumanın konusu olmaktan çıkarılarak eleştirel bir dikkat,üst düzey bir farkındalık bilinci ve felsefi bir perspektiften okunması gerekir.Aksi taktirde gerçek anlamda bir tarih bilincine sahip olmak mümkün değildir.Kendilerine ‘’tarihçilerin kutbu/otoritesi’’ denilen kimi isimlerin bile Kemalizmin ne olduğu ve olmadığı hususunda cesaretle konuşmaktan imtina etmeleri,yüzleşme zafiyetine delildir.Geçmişin övgü ve sövgü malzemesi olmaktan çıkarılarak bugünün dündeki karşılığı olarak düşünülmesine her zamankinden daha fazla ihtiyaç var kuşkusuz.Üniversal bilginin üretildiği(!) akademik havzalarda bile,Cumhuriyet Türkiye’sinin maruz kaldığı kolonyalist müdahaleye ilişkin putkırıcı bir söylemin geliştiril/e/memiş olması,büyük bir trajedidir.Ülke olarak yaşadığımız kimlik buhranından kurtuluş, kanaatimce, yakın ve uzak geçmişle cesaretle yüzleşmekten geçiyor. Çünkü Kolonyalist dil, Avrupa merkezli düşünüşün ve eyleyişin, yani Avrupa değerler sisteminin yeganeliğine ve ulviliğine iman etmiş bir aklın ve zihnin ürünü olarak belirginlik kazanır.Bu dil, muhatabını nesneleştirir ve ehlileştirilmesi gereken bir varlık olarak kodlar.’’Tanımadan’’ önce ‘’tanımlama’’ niyetindedir.Böyle yaparak muhatabının ne olduğuna ve ne olmadığına karar verme hakkını eline almış olur.

Marks’ın küçük mülk sahipleri için ‘’onlar kendilerini temsil edemezler temsil edilmeleri gerekir’’ sözünde de karşılık bulan kolonyalist dil, kendisi gibi olmayanı kendisi kıvamına getirmek için her türlü müdahaleyi meşru görür.Kemalizmin de yıllarca ‘’halka rağmen halk için’’ olarak formüle edilen tarzında, aslında bu kolonyalist perspektifin tesirlerini görmek mümkündür.Nasıl ki kolonyalist dil muhatabını medenileştirilmesi gerekenler olarak kodlamışsa,Kemalist söylem de Cumhuriyet Türkiye’sinde halk olarak kodladığı kitleleri eğitim aracılığıyla ehlileştirme çabası içerisinde olmuştur.Mürşit olarak kodlanan bilim ve fen, aydınlanma aklının ve zihninin inşasında kullanılmıştır.Kant’ın,aydınlanma için söylediği ‘’kişinin bilerek düştüğü ergin olmama halinden vazgeçip erginleşme çabası ‘’ sözü,geleneksel olarak kodlanan dünyanın ve o dünyaya rengini veren değerlerin –ki bu değerlerin en başında din gelir-reddi olarak tebarüz etti.Bu perspektife ram olan Kemalizm,‘’gökten indiği varsayılan sözlerle’’ değil, hakiki mürşit olan bilim ve fenle ilerlemenin(terakkinin) mümkün olduğu tezini muhataplarına enjekte etti.Böylece, yer yer övünerek söylediğimiz “doğrudan kolonyal müdahaleye maruz kalmadığımız” sözü, bir efsun olmaktan öteye gidememekte ve aslında kolonyal aklın ve zihnin dayatmalarına ,dahilde, maruz kaldığımız gerçeğini görmezden gelmeye yardımcı olmaktan başka bir işe yaramamakta…

Yıllardır iktidar aygıtını elinde tutuyor olmasına rağmen, muhafazakar demokrat kimliğin eğitimle ilgili istediği adımları-ki ne istediğini bilip bilmediği ayrı bir konudur-bir türlü atamamış olması, esasında meselenin sadece siyasal iktidarla alakalı olmadığını,bilakis eğitim felsefemizin Osmanlı’nın 19.yüzyılından beri aydınlanma ufkuna teslim olmayı yeğlemiş olmasıyla da yakından ilişkili olduğunu görmemizi gerektirir.Nasıl olmasın?1699 dan sonra, o güne dek başına gelen bela ve musibetlerin sebebi olarak dinine/diyanetine yeterince sadakat göster/e/memiş olduğunu düşünen ve bundan dolayı da kendisini murakabe eden ‘’akıl’’,Avrupa karşısında sürekli olarak yaşadığı mağlubiyetlerin sorumluluğunu artık inandığı/yaslandığı hakikat sistemine yüklemeye başlamıştı.Yani,bir vakitler yaslandığı hakikat nizamını yegane gören ve ‘’gavurun aklı olsaydı Müslüman olurdu’’diyen kimlik yerine,Hıristiyanlık içi mücadelenin sonucu olarak doğan modern değerler sisteminin ve bu sistemin belirlediği iktisadi,içtimai,hukuki,siyasi,felsefi v.b kavramsal çerçevenin ulviliğine iman etmiş yeni bir kimlik türedi.Bu türeme elbette ki bir anda olmadı.Yaklaşık iki asırlık bir sürecin sonunda, bugünkü Cumhuriyet Türkiye’sini inşa eden ‘’aydınlanmış akıl’’ ortaya çıktı.Dolayısıyla Kemalizm, her ne kadar Cumhuriyet Türkiye’si bağlamında ortaya çıkan bir ideoloji olarak görülse de,esasında Augouste Comte ve Charles Darwin hayranı Pozitivist Jön Türk geleneğinin mirasçısıdır.Bu gelenek iyi analiz edilmeden Kemalizmin doğru anlaşılması mümkün değildir.Comt’un,metafizik-teolojik ve pozitivist olarak süreçlendirdiği tarihsel zamanı merkeze alan Jön Türklerin,Fransız İhtilali’nin Jakoben karakterine olan hayranlıkları,Cumhuriyet Türkiye’sinde yapılan Kemalist devrimleri anlamak açısından mühimdir.Çünkü Comtçu tarih teorisinde din,ilkel/primitif/arkaik kültürlerin hayal,vehim ve korku saikiyle ürettiği bir olgudur.İnsanlık, bu evreleri aşmış ve akli olgunluğa ulaşmıştır.Dolayısıyla dine ihtiyaç kalmamıştır.

Fransız filozofun bu teorisi, ikinci meşrutiyetin banisi olan Jön Türkler’in İslamcılarla tartışırken ‘’Allah bilgiyi sarıklılardan alıp feslilere verdi’’ sözlerinde belirginlik kazanır. Nitekim Kemalist devrimlerin yapılış gerekçesi de Comtçu tarih algısında gizlidir.Yeni durumun kanıksanması /içselleştirilmesi için, geçmişin ya yok edilmesi ya ötekileştirilmesi ya da modern/post-modern olanın lehine olacak şekilde yeniden yorumlanması gerekiyordu.Ancak sonucu en kesin olan  geçmişin ötekileştirilmesiydi.Esasında bu yöntem, geçmişin aynı zamanda yeniden yorumlanması demekti.Her yorum,yeni bir içerik kazandırma denemesi olduğundan geçmişe dair modern tarihin söylediği her şey, bizim bugünü daha ileri/medeni/uygar görmemizi perçinleme amacına matuftu.Geriye doğru gittikçe insanlığın ilkel/barbar  ve vahşi olduğuna şartlandırıldık.Bu süreç öylesine profesyonelce yürütüldü ki, Doğu/Orient da yaşamaktan başka bir suçu olmayan toplumlar, kendilerini Batı/Occident da yaşayanlara göre ‘’geri’’ görmeye başladılar.Bu “gerilik”algısının oluşmasında antropoloji,sosyoloji ve psikoloji biliminin etkileri oldukça önemliydi.Bu bilimler, insanlık ailesinin etnik,mezhebi,folklorik,duygusal,kültürel,filolojik gen haritasını çıkararak kategorize ettiler.Batı da yaşayanlar, hem etnik olarak hem de kültür ve medeniyet olarak merkezde konumlandırıldı(eurocantrism).Diğer kültür ve etnisiteler ise Batı’ya olan yakınlıkları ve uzaklıkları nispetinde makbul veya gayr-ı makbul olarak tasnif edildi.Bu süreç iyi analiz edildiğinde, doğrudan sömürgeye maruz kalmamakla birlikte, sömürge toplumlarının yaşadığı travmalara benzer şeyler yaşayıp yaşamadığımız hususu da netlik kazanacaktır.Henüz daha bu gelenekle gerçek anlamda yüzleş/ebil/diğimiz söylenemez.Bilakis ilhamını pozitivist üstatlardan alan Kemalist devrimlerin la yüs’el(sorgulanamaz)liğine öylesine şartlandırıldık ki ,sorgulama çabası güden her eylem, ya ihanetle ya da mürtecilikle itham edilmeyi baştan göze almalı…

Müslüman toplumların edilgen ve otorite mahkumu olduğunu iddia eden oryantalist söylemi merkeze alan Kemalizm,cebri bir modernleştirme çabası içerisinde olmuştur.Halk,kıvama getirilmesi/ehlileştirilmesi gerekendir.Buradaki ‘’kıvam ‘’ve ‘’ehlileştirme’’ esasında dinin belirleyici olduğu bir düşünüş ve eyleyiş tavrının ve tarzının değiştirilmesi amacına matuftur.Muhatabın kıvama gelip gelmediğine veya ehlileşip ehlileşmediğine de yine kendisini merkezde konumlandıran Kemalist akıl karar verecektir.Bu kararı verirken de en büyük yardımcısı hiç şüphesiz ki bilimdir.Üniversal bilginin üretildiği yer olan üniversite, Kemalist paradigmanın benimsetilmesi sürecinde oldukça işlevseldir.Filoloji,tarih,coğrafya,felsefe ,sosyoloji ve antropoloji gibi disiplinler ,tıpkı kolonyalistlerin halkı Müslüman ülkeleri sömürülebilir kıvama getirmek için yaptıklarına benzer şekilde ,araçsallaştırılmıştır.Oryantalist aklın öncülük ettiği ‘’uygarlık misyonu’’ klişesi burada da devrededir.’’Muasır medeniyetler seviyesine çıkmak’’ veya ‘’çağdaş uygarlık düzeyini yakalamak’’ şeklinde formüle edilen adımlar,zımnen dinin geriletilmesi amacı gütmektedir.Dinin ilkel/primitif/arkaik olarak kodlandığı bu süreçte, bilimin tartışılmazlığı ve belirleyiciliği  esastır.Bilgi, sadece akıl,deney ve gözlem sonucu elde edilen ve ‘’güç’’ olarak kodlanan gerçekliktir.Bu güç, sadece iktidarda kalmayı sağlamaz aynı zamanda tanımlama,içeriklendirme ve kodlama avantajı sağladığı için sürekli olarak merkezde kalmayı da temin eder.Eğitim sistemi tamamen bu paradigma üzerine kurulur.İktisadi,ictimai,hukuki,siyasi,felsefi tüm kavram ve kurumlar aydınlanmacı bir perspektifle yeniden inşa edilir.Kolonyalistlerin halkı Müslüman ülkeler için belirlediği etnik,mezhebi ve kültürel ayrışma temelli stratejisi, Kemalist akıl tarafından da aynen uygulanır.Türk tarih tezi,güneş dil teorisi gibi çalışmalar filoloji ve antropoloji disiplinlerinin desteğiyle yapılır.Türk etnik kimliğinin yüceliğini ispatlama amacıyla yapılan bu çalışmalar, Türk olmayanı daha alt bir kategori olarak kodlar.Böylece Türkçülük, Kemalizmin yaslandığı en önemli istinatgah olarak belirginleşir.

‘’Dil’’de yapılan değişiklikle birlikte yeni bir düşünme biçimi icat edilmeye çalışılır. Kur’an alfabesi yerine tercih edilen Latin alfabesiyle,’’dedesinin mezar taşını bile okuyamayan’’ bir nesil yetiştirilir. Bu değişiklikten murat, aslında aydınlanma aklının ve ufkunun daha kolay benimsenmesini sağlamaktır.Dinin şekillendirdiği gelenekle temas kesildiğinde, modern değerler sisteminin daha kolay benimseneceği düşünülmektedir.Kendisi de bir dilci olan ünlü müsteşrik Ernest Renan’ın, 1883’te Sorbonne da verdiği bir konferansta söylediği ‘’İslam mani-i terakkidir’’ sözü ,Jön Türkler aracılığıyla Kemalizme ‘’köklü bir değişikliğin gerekliliği’’tezini destekleyen önemli bir argüman olarak miras bırakılır.Bu köklü değişikliğin en önemli göstergesi de hiç şüphesiz dildeki değişimdir.Bu değişikliği İslam’ın zaman tasavvurunu iptal eden takvim değişikliği izler.İlerlemeci/lineer tarih algısının benimsetilmesi ve kapitalist iktisadi sisteme tam entegrasyon amacıyla gerçekleştirilen bu değişiklik, adeta bir ihtida sürecini imler.Aziz İslam’ın varoluş mücadelesindeki en hayati süreci/zamanı işaret eden hicret eylemini başlangıç yapan ve bu vesileyle bilinen insanlık tarihine son nübüvvet mührünün Hz.Muhammet(s.a.v) tarafından vurulduğunu ikrar ve tasdik ederek,felahın sadece aziz İslam’a ram olarak gerçekleşeceğine iman eden Müslüman kimlik,takvim değişikliğiyle birlikte,Hıristiyan kültürünün mahkumu olmaya itilir.En nihayetinde ,Protestan Hıristiyanlıkta olduğu gibi ,laiklik ilkesi benimsenerek anayasadaki yerini alır.

Bu bağlamda Türkiye’nin Kemalist paradigma aracılığıyla maruz kaldığı ihtida sürecini, Mısır’ın 1798 ve sonrasında yaşadıklarıyla mukayese etmek mümkündür. Napolyon’un Mısır seferi bir çok açıdan dikkat çekicidir. Edward Said’in oryantalizmin kolonyalistlere keşif kolu hizmeti verdiğine dair tespiti, Mısır’ın Napolyon tarafından işgal sürecini gayet iyi özetler.Napolyon’un sadece askerlerle değil bilim adamlarıyla da başlattığı bu sefer, oryantalizmin zafer hanesine yazılan en önemli puanlardan biridir.Tarihçiler,filologlar,antropologlar,sosyologlar,tarih felsefecileri gibi birkaç düzine bilim adamından oluşan ekibiyle Napolyon, sadece Mısır’ın kaderini değiştirmekle kalmadı, etkileri bu güne kadar devam eden oryantalist dilin ve söylemin de egemenliğini tesis etti.Denebilir ki bu tarihten sonra Mısır,bugüne gelinceye kadar kolonyalist aklın tesirinden kurtulamadı.Napolyon’un hemen ardından Kavalalı Hanedanlığı aracılığıyla Mısır’ın yaşadığı modernleşme süreci, yer yer Osmanlı’yı bile geride bırakacak kadar radikaldi.Avrupa’ya öğrenci gönderme furyasına da öncülük eden Mısır ,modernleşme süreci boyunca kolonyalist aklın döl yatağı olan aydınlanma perspektifine kendisini tam manasıyla teslim etti.

İçeriden dönüştürme ameliyesinin en güzel örneklerinden biri olan Mısır modernleşmesi, Cumhuriyet Türkiye’sini anlamak için önemlidir. Nasıl ki Türkiye, Kemalist akıl tarafından cebri bir modernleşmeye maruz kalmış ve kültürel bir  ihtida süreci yaşamışsa, Mısır da Kemalistlerin/Jön Türklerin öncüsü Kavalalı-Tantavi ikilisi tarafından benzer müdahaleye şahitlik etmiştir.Mısır ve Türkiye’de radikal modernleşme adımlarını atanların Balkan kökenli olması ise tarihin bir cilvesi olsa gerek(!)Her iki ülkenin de bir türlü belini doğrultamamasının sebeplerini bu ortak tarihi hafızada aramak gerekir herhalde.Ya da her iki ülkenin de dirilişi, bu ortak hafızayla cesaretle yüzleşmekten geçiyor.Vesselam…

Kamil ERGENÇ

Paylaş

KADINSIZ EVLER-1

 

 

Aile, toplumun temeli ve çekirdeğidir. Kadın da ailenin mayası ve koruyucusudur. Aile ne kadar sağlam ve sağlıklı temellere oturursa toplum da o kadar sağlam olur. Devletler ancak sağlam aile yapıları ile güçlü olabilir. Bir devleti, milleti yıkmak isteyenler önce işe aileden başlarlar. Ailede başlayan bir bozulma toplumu doğrudan etkiler. Toplumu ayakta tutan son kaledir aile. Bu kale de düşerse toplum bozulur.

“Yuvayı yapan dişi kuş” olduğu gibi yıkacak olan da aynı kuştur. Dolayısıyla toplumun selameti açısından kadın ve ailenin durumu büyük önem arz etmektedir. Geleneksel aile modeli olan geniş aile, modernleşmeyle birlikte yerini çekirdek aileye bırakmıştır. Sadece ebeveyn ve çocuklardan oluşan bu küçük aile, kadının rolünün değişmesiyle birlikte büyük bir tehlike ile karşı karşıyadır.

Son zamanlarda aile, gençlik ve evlilik üzerine yapılan araştırma, anket ve gözlemler, geleceğimiz açısından alarm vericidir. Buna göre; Türkiye’de evlilik yaşı gittikçe yükseliyor, boşanmalar kolaylaşıyor ve artıyor, çocuk sayısı azalıyor.  Kitab-ı Kerim’in “fahşa” olarak tarif ettiği söz ve eylemler sıradanlaşıyor. Çıplaklık “cesaret”, cinsel özgürlük “ilericilik” işareti olarak kabul ediliyor. “Toplumsal cinsiyet eşitliği” adıyla, kadın ve erkek arasındaki biyolojik, psikolojik ve sosyal başta olmak üzere her türlü mesafe kalkıyor. Kadınlar erkekleşirken, erkekler kadınlaşıyor. Sokak çocukları, kimsesiz çocuklar, sevgi evleri, huzur(!) evleri, sığınma evlerinin sayısı her geçen gün artıyor.

Aile ve gençlik üzerine araştırma yapan kurumların artmış olması sorunun çözümü konusunda bizi ümitlendirmesin. Çünkü bize sunulan tedavi yöntemleri pozitivist ve seküler bir anlayışın ürünü olduğundan, hastalığı tedavi etmediği gibi daha vahim sonuçlar doğurmaktadır. Aile ve gençlik üzerine bakanlıklar kurulması, kadınları koruma kanunları çıkarılması, zorunlu eğitim süresinin uzatılması, aile ve gençlerimize yönelik rehberlik ve danışmanlık merkezlerinin artması, anaokulu ve kreşlerin çoğalmasına rağmen sorunun çözülmeyip aksine daha da artmasının nedenleri üzerinde düşünmek gerekir.

Sorunu birkaç sebebe bağlamak doğru değildir. Meseleyi birçok açıdan değerlendirmek mümkündür. Uzman, psikolog, rehber vs. değiliz ama yirmi yılı aşkın öğretmenlik mesleğimden edindiğim tecrübe ve gözlemlerim neticesinde bazı hususlara dikkat çekmek isterim.

Kadınsız evler

Muhafazakâr bir parti olarak bilinen Ak Parti hükumeti, son zamanlarda kadınları evlerinden çıkarmaya yeminliymiş gibi icraatlara imza atıyor. Şimdiki aile bakanı da onun selefi olan bakan da, Türkiye’de kadın istihdam oranını artırmakla övünmekte ve bunu sanki marifetmiş gibi hükumetin başarısı olarak sunmaktadırlar. Aileyi korumaktan sorumlu bakanlık, ailenin direği olan kadını görev mahallinden uzaklaştırmak için elinden geleni yapıyor. Hem de bunu işsizlik rakamlarının çift hanelerde olduğu ülkemizde yapıyor. Aslında şecaat arz ederken merd-i kıpti sirkatini söylüyor.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, Tarım ve Orman Bakanlığınca düzenlenen “Girişimci Kadın Çiftçiler Ödül Töreni”indeki konuşmasında, “Aldığımız tedbirler sayesinde kadın istihdamı ve kadınların iş gücüne katılım oranlarında ciddi artışlar sağladık. Bu bağlamda Türkiye, 2007-2017 yılları arasında kadın iş gücünü en fazla artıran ülke oldu. Kadın iş gücümüzü son 11 yılda 4 milyon 244 bin kişi artırdık” dedi. Türkiye’nin kadın istihdamı konusunda birçok başarı elde ettiğini vurgulayan Bakan Selçuk, “2023 yılına kadar kadınların iş gücüne katılım oranını yüzde 41 düzeyine çıkarmayı hedefliyoruz. Bu hedefimize ulaşmak için gece gündüz demeden çalışıyor, tüm kamu kurumlarımızla iş birliği içerisinde projeler geliştiriyoruz” dedi.

Aileden sorumlu bakanlarımızın kadın ve başörtülü olmaları, her şeyin yolunda gittiği anlamına gelmez. Görüntü, bizim medeniyetimizi temsil etse de icraatlar seküler batı medeniyetine aittir. Aslında modern Batı dünyası aileyi kaybetmenin acı sonuçlarını gördü. Her şeyi olan ama mutluluğu olmayan, nüfusu gittikçe yaşlanan Batı, aileyi tekrar canlandırmak için politikalar geliştirdi ama ok yaydan bir kere çıktı. Batıyı hep geriden takip eden bizim siyasetçiler, onların pişman oldukları icraatları yapmaya pek hevesli gözüküyorlar.

Ülkemizde, çalışanlara yapılan aile ve çocuk yardımının çok az olmasına karşı, çalışan annelere kreş ve bakıcı yardımı başta olmak üzere birçok iyileştirme yapılmıştır. Ev hanımı ve anne olmak aşağılanıp utanılacak bir durummuş gibi sunulurken “iş kadını” olmak,  daima teşvik edilmiştir. Kadının evine, çocuklarına ve kocasına hizmet etmesi zül addedilirken, “kariyer de yaparım çocukta” sloganıyla, patronlara kölelik yapması, ekonomik özgürlük olarak reklam edilmiştir. Evliliği modası geçmiş, ilkel ve baskıcı bir kurum olarak nitelemek, evlilik dışı ilişkileri övmek, neredeyse ilerlemenin, aydınlanmanın bir gereği haline gelmiştir.

“Hangi çağda yaşıyorsunuz? Yoksa kadının okumasına ve çalışmasına karşı mısınız?” soruları meselenin vahametini anlamaktan uzak, basit, ucuz sorulardır. Mesele, kadının çalışmasının caiz olup olmadığı değildir. Konu, “çalışma hayatı mı, annelik mi?” tartışmasından daha derinlikli düşünmeyi gerektiren hayati bir meseledir.  Zorunlu ve gerekli hallerde, uygun ortamlarda, çocuk ve ailesini de ihmal etmemek kaydıyla kadının çalışmasının bir sakıncası yoktur. Okumaya gelince, ilim öğrenmek her Müslüman erkek ve kadına farzdır. Bizim burada dikkat çekmek istediğimiz husus, kadının çalışması veya okuması değil, aileyi ayakta tutan kadının birinci derecede sorumlu olduğu evini, yuvasını (karargâhını) terk edip dışarıda kendine “yer” aramasıdır. Çünkü evler kadınsız kalınca ıssız, kadınlar evsiz kalınca yersiz ve savunmasız olmuştur. Bugün kadınlarımız eve, evlerimiz kadına hasrettir.

Macun bir kere tüpten çıkarsa tekrar yerine giremez. Kadınlarımız yavaş yavaş “karargâhlarını” / evlerini terk ediyor. Evde oturmaktansa dışarıda çalışmanın daha iyi olduğu izlenimi verilmiştir. Evde olmayı, bütün gün boş oturmak ve tembellik olarak algılamak son derece yanıltıcıdır. Çünkü saliha kadınlar evin temizliğinden yemek yapımına, çocukların bakımından onların eğitimine, sosyal ve kültürel faaliyetlere kadar bir dizi aktif bir hayatın içindedirler. “Dışarı” ise reklamı yapıldığı kadar cazip ve masum değildir.

Modern kapitalist toplumlarda kadının iş gücünden yararlanmak ve ekonomik düşünmek normal karşılanabilir. Kapitalist sistemin doğası bunu gerektirir. Çünkü aile, kapitalizmin önünde engeldir. Ailenin direği olan kadın, her türlü bağlardan kurtularak, vahşi kapitalizme hizmet etmelidir. Daha çok tüketmek için üretmelidir. Çok kazanmalı, kazandığını da harcamalı ki kapitalizmin çarkları dönsün. Fakat biz Müslümanların paradan daha önemli değerleri vardır. Aile bunlardan birisidir. Aziz Kitabımız, kendimizi ve ailemizi korumayı emrederken, vahyi bize ulaştıran Resulullah ise kadınlarımızı Allah’ın bize verdiği emanet olarak takdim ediyor.

Paylaş

Mahrem Macera

 

Ölümü yaşamaktan korkmayan bir bilincin trajik yüzleşmesine dair…

Her temas iz bırakır…

Afrika denilince modern insanın aklına genelde az gelişmişlikle ilkelliğin iç içe geçtiği bir coğrafya gelir.Kara Kıta adlandırması, bir ırkın yaşadığı mekana işaret etmenin yanında zımnen küçültücü bir muhtevayı da havidir.Kolonyalizmin sadık hizmetkarı olan kültürel antropolojinin, insanın tarihsel serüvenini Afrika’dan başlatması boşuna değildir.İnsanı maymunun evrim geçirmiş hali olarak tesmiye eden Darwinci ekole istediği “bilimsel” malzemeyi veren tek coğrafi mekan Afrika’dır çünkü.Maymun türünün en zengin örnekleri buradadır ve medeniyetten uzak yaşayan “vahşi” insanlar da…Vahşi ortamı birlikte soluyan bu canlılar(insan ve maymun)arasında evrimsel ilişki kurmak hiçte zor olmayacaktır.

Afrika, “Beyaz Adam”ın ilkel geçmişidir aynı zamanda. Ona bakarak geçirdiği fiziksel ve kültürel evrimi fark eder.”İnsanaltı” ya da henüz “olmamışlık” duygusunu Afrikalı yaşatır beyaz adama…”Ben”,“O” değilim önermesindeki “O” genelde Afrikalıdır. Aslında bütün negatiflikleri yüklenmiştir siyah adam. Beyaz ne kadar saf ve temizse, siyah o kadar kirli ve kerihtir.

20.yüzyıl, Afrikalı siyah adamın var olma savaşının doruğudur. Asırlarca Kıta Avrupa’sının ve Amerika’nın köle(ucuz işçi) ihtiyacını karşılamanın yarattığı hınç, bu var olma savaşının motor gücüdür. Malkom X bu savaşın sembol isimlerindendir. Tıpkı Nelson Mandela gibi… Frantz Fanon ise Sartre’ın bile hayranlığını kazanacak “siyah öfkenin” temsilcisidir.”Uyu/tul/muş” öfkeyi uyandıran adamlardır Onlar… Öyle ki, bu öfke yıllar sonra Amerikan kurulu düzenine bir siyahinin “başkan” olmasını onaylatacaktır. Her ne kadar beyazların tesis ettiği Establishment(kodamanlar) düzenine hizmet etse de…

Mahlukattaki zıtlığı bir üstünlük telakkisine dönüştürmenin tarihi hiçte yeni değildir. Henüz “hubut” gerçekleşmeden evvel tasvir edilen o meşhur sahneden beri caridir… Ateş ve çamur çatışması… Ateş çamurdan üstündür. Öyleyse benden daha aşağıdaki birine neden saygı göstereyim? İlk kıyas ve ardından gelen “düşüş”…

Oysa ki zıtlık, bir “bilme” biçimidir. Geceyi bilmeyen gündüzü, sıcağı bilmeyen soğuğu, savaşı bilmeyen barışı bilemez. Olgular aleminde zıtlık olmasaydı şayet “bilme” eksik kalırdı.Kitab-ı Kerim’in sık sık bu zıtlığa işaret ederek “tefekkür” çağrısı yapması boşuna değildir.Geceyle gündüzün art arda gelmesi,göğün ve yerin,hayatın ve ölümün yaratılışı vesilesiyle dikkatimizin çekildiği “zıtlık”, idrak etmeyi kolaylaştırır.

Mahrem Macera, bir Afrika romanı aslında.Ama Afrika özelinde bütün “öteki”lerin,hassaten Müslümanların,maruz kaldıklarına dikkat çeken bir roman.O meşhur Aydınlanma devriminin geleneksel toplumlar üzerinde yarattığı travmatik etkinin boyutlarını göz önüne seren, dramatik bir roman…

Karşılaşma…

İnsan türünün kıyamete kadar kaçamayacağı bir gerçeklik… Çünkü insan,tabiatı icabı medenidir. Kelimenin kökü olan “i-n-s” zaten ünsiyet kurmak, yakınlaşmak manasındadır. Evvela hemcinsiyle,sonra evrenle/tabiatla ve en önemlisi de Allah’la(c.c) yakınlık kurmak…Öyleyse temas kaçınılmaz.Fakat bu temasın hangi niyetle yüklü olduğudur asıl mesele.”Muarefe” der aziz Kur’an.Sizleri birbirinizle “tearüf” edesiniz diye farklı yarattık.Yani tanışıp kaynaşasınız diye…Birbirinizi sömüresiniz diye değil…

Müslümanların, Aydınlanma sonrası Avrupa ile karşılaşmaları bir alış-veriş olarak nitelendirilemez. Belki daha çok “alış” üzerine kuruludur. Ancak bir çelişkiyi de bünyesinde barındırır bu süreç. Avrupalı’yı mağlup etmek için alırız her ne alıyorsak…Yani Avrupalı’yı mağlup etmek için Avrupalılaşırız. İdeolojik söylemi tercih etseydik, “Batıyı mağlup etmek için Batılılaşmak” dememiz gerekirdi.Doğu-Batı ayrımının,itikattan soyutlanmış bir kimlik tanımının popülerleştiği, yani kimliğin mekan üzerinden tanımlandığı bir tarihsel eşikte ortaya çıktığını unutmadan elbette…

Önceleri teknik-ahlak gerilimi üzerinden sürdü bu hikaye.Tekniğini alıp ahlakını almayacaktık.Ancak, sonra gördük ki bu ikisi birbirinden ayrıl/a/mıyor.Biri diğerine sıkıca bağlı.Birini alıp diğerini terk etme şansımız yok.Roman kahramanımızın dilinden söyleyecek olursak “Siyah kıtada onların gerçek gücünün o ilk sabahın toplarında değil,bu topların ardından gelen anlayışta yattığı anlaşılmaya başlandı.”Evet tam da böyleydi.Bilgiyi “güçle” eşitlemenin hazin hikayesiydi yaşananlar.Oysa ki bilgi, hakikatle ünsiyet kurmak için değil miydi? İlahi rızaya muvafık bir hayatın yol haritasını oluşturmayan bilgiden “hayır” gelmeyeceğini bilmek gerekmez miydi?

Roman kahramanımızın Avrupa yolculuğu da böyle başlar. Gidecek, öğrenecek, geri gelecek ve ülkesini bayındır yapacak.”Geri” kalmışlığını telafi edecek…Tanıdık bir hikaye değil mi? Bize Osmanlı’nın 19.yüzyılda ki durumunu hatırlatıyor biraz.Yurt dışına eğitim için gönderilen gençlerin hikayelerini…Avrupa’nın farklı ülkelerine mühendislik,maliye,tıp,hukuk okusun diye gönderilen gençlerin büyük çoğunluğu “büyülenmiş” olarak geri döner.Aralarından bazıları,mesela Şinasi, ateşli muhaliflerden olur.Bazıları Jön Türk hareketine katılır.Kendilerini Avrupa’ya tahsil için gönderen iradenin mağlup edilmesi için çalışmaya başlar…

Kahramanımızın hikayesi de bu yönüyle benzerdir. Ancak O, felsefe tahsil etmek için gider Avrupa’ya. Neden acaba? Bir tahminde bulunalım. İnsana,evrene,Tanrı’ya,tarihe,zamana ve mekana ilişkin “telakki” biçiminin istinatgahı felsefe olduğu için olabilir mi? Mümkün.Büyüleyici teknik ve sınai uygarlığın hangi “aklın” eseri olduğunu bilmenin yolu,o akla yol gösteren felsefeyi bilmekten geçer.Müslümanların, modernliği felsefi arka planından bağımsız olarak tecrübe etmeye çalışmaları, halihazırda yaşadığımız ve roman kahramanımızı da kuşatan “amorf” kimlik bunalımının sebebi değil mi? Modernliği sadece bir takım teknik-sınai aletlerin/eşyaların kullanımına hasreden bir perspektifin,meseleyi oldukça sığ bir cihetten değerlendirdiği ise izahtan varestedir.

1978 yılında “teknik,medeniyet ve yabancılaşma” olgularını teşrih masasına yatırdığı “Üç Mesele” kitabını bir soruyla bitirir İsmet Özel.Tahlilini yapmaya çalıştığımız romanın da ana konusu olması bakımından önemlidir bu soru.Soru şöyle ”Güçlü bir topluma ulaşıp onun Müslümanlaşmasına mı,Müslüman bir topluma ulaşıp onun güçlenmesine mi çalışacağız?Üzerinde anlaşmaya varmamız gereken ana konu budur.”

Aradan geçen yıllar bu sorunun yanıtının ıskalandığını gösteriyor.Rasyonalize olmuş bir zihinle Müslümanca yaşamaya çalışmak, hem roman kahramanımızın hem de bizim handikapımız…

Sömürgeciliğin karakterine dair de oldukça önemli veriler sunuyor roman.Sadece toprakların,madenlerin,emek gücünün başkaları tarafından ele geçirilmesi boyutuyla değil ve fakat düşünme biçimini değiştirmesi boyutuyla da ele alıyor sömürgeciliği.İşgale gelenlerin sadece savaşmayı ve yıkmayı değil, aynı zamanda iyi etme ve yeni düzen kurma bakımından da oldukça yetenekli olduğunu dile getiriyor.Sömürgeye maruz kalan ülkede inşa edilen okulların, bu yeteneğin aktarılmasına yardımcı olduğuna dikkatlerimizi çekiyor.Cezayir asıllı mütefekkir Malik B.Nebi’nin meşhur çözümlemesini hatırlayalım “Sömürgecilik korkunç bir şeydir.Ancak daha korkunç olan bir şey varsa, o da sömürülmeye elverişli olmaktır.”

Okullar, sömürgeciliğin kök salmasını sağlayan en önemli kurumlar olmuştur. Son teknolojik silahların, güçlü ve savaşkan orduların yapamadığını okullar yapmıştır. Latin Amerika’nın Chicago Üniversitesi, Sovyetlerin ise Berkeley Üniversitesi aracılığıyla maruz kaldığı sömürgeleşme süreci yakın tarihimizin en trajik hadiselerindendir.20.yüzyılın başında, Türkiye entelijansiyasının hatırı sayılır bir kesiminin zihin kodları da, sömürgecilerin mekteplerinde vazedilen “ ideolojik” donelerle şekillenmiştir. Sadece Türkiye değil, İran,Mısır,Hindistan,Çin gibi geleneksel kültürlerin entelektüel havzaları,aydınlanma aklını inşa etmeyi amaçlayan “okulların” etkisine maruz kalmıştır.

Bu etkinin tabi sonucudur yabancılaşma. Dinine,tarihine,kültürüne ve toplumuna “müsteşriklerin” perspektifiyle bakmayı entelektüellik zannetmek, sözünü ettiğimiz bu yabancılaşmanın hasılasıdır.Roman kahramanımızın Avrupa’daki tahsil hayatı da böyle bir sonucu besler.”Neye inandığını bilememe hali” kahramanımızın felsefe tahsilinin semeresidir.Böylece bir evladını daha kaybetmiştir Doğu…Bu ne ilktir ne de son olacaktır…

Sezai Karakoç “Masal” şiirinde Doğu-Batı karşıtlığını kullanarak, biraz karamsar ve kötümser bir ruh haliyle “yedinci oğulun” hazin hikayesine dikkat çeker. Roman kahramanımızın trajik sonuyla kısmen benzerdir bu hikaye. Bir farkla ki, üstadın şiirinde yedinci oğul “değişmemek” için intihar ederken, roman kahramanımız “değiştiği için” bir “deli” tarafından öldürülür.”Deli” ,rasyonalitenin mabedi Avrupa’da özünü kaybeden “aklın” celladı olur adeta… Kim bilir belki de yazar,bu baştan çıkarıcı “uygarlıkla” baş etmenin yolu olarak, delilere mahsus bir ruh halini kuşanmak gerektiğinin “subliminal” mesajını vermek istemiştir.Gelelim üstadın şiirine;

“….Yedinci oğul büyümüştü baka baka ağaçlara

Baharın yazın güzün kışın sırrına ermişti ağaçlarda

Bir alınyazısı gibiydi kuruyan yapraklar onda

Bir de o talihini denemek istedi

Bir şafak vakti Batıya erdi

En büyük Batı kentinin en büyük meydanında

Durdu ve tanrıya yakardı önce

Kendisini değiştiremesinler diye

Sonra ansızın ona bir ilham geldi

Ve başladı oymaya olduğu yeri

Başına toplandı ve baktılar Batılılar

O aldırmadı bakışlara

Kazdı durmadan kazdı

Sonra yarı beline kadar girdi çukura

Kalabalık büyümüş çok büyümüştü

O zaman dönüp konuştu:

Batılılar!

Bilmeden altı oğlunu yuttuğunuz

Bir babanın yedinci oğluyum ben

Gömülmek istiyorum buraya hiç değişmeden

Babam öldü acılarından kardeşlerimin

Ruhunu üzmek istemem babamın

Gömün beni değiştirmeden

Doğulu olarak ölmek istiyorum ben

Sizin bir tek ama büyük bir gücünüz var:

Karşınızdakini değiştirmek

Beni öldürseniz de çıkmam buradan

Kemiklerim değişecek toz ve toprak olacak belki

Fakat değişmeyecek ruhum

Onu kandırmak için boşuna dil döktüler

Açlıktan dolayı çıkar diye günlerce beklediler

O gün gün eridi Ama çıkmadı dayandı

Bu acıdan yer yarıldı gök yarıldı

O nurdan bir sütuna döndü göğe uzandı

Batı bu sütunu ortadan kaldırmaktan aciz kaldı

Hala onu ziyaret ederler şifa bulurlar

En onulmaz yarası olanlar

Ta kalplerinden vurulmuş olanlar

Yüreğinde insanlıktan bir iz taşıyanlar”

Yedinci oğul değişmemek için en büyük Batı kentinin en büyük meydanında intihar etmek yerine, İbrahim misali tek başına bir ümmet olarak  “direnmeyi” tercih etseydi daha iyi olmaz mıydı?

Ne dersiniz?…

Kamil ERGENÇ

Paylaş

Srebneritsa,Mezar-ı Şerif ve İdlib

Kaderleri birbirine benzeyen üç belde…Bunların yanına başka beldeler de eklenebilir.Felluce,Cenin,Gazze,Grozni,Sabra ve Şatilla gibi…Tek suçları müstekbirlere boyun eğmemek.Direnmek ve direnişi desteklemek.Egemenlerin çıkarlarını tahkim etmek için hazırlanan uluslararası ilişkiler literatürü,bu suçu işleyenlere terörist diyor.Şimdilerde İblib özelinde kullanılan bir kavram daha var:Jihadist..Yani “cihatçı”…Bir anlamda cihadı meslek edinenler…Böyle adlandırılmalarının sebebi,onların “insanaltı yaratıklar” olduğuna Dünyayı ikna etmek ve ölümlerinin “önemsiz” olduğunu meşrulaştırmak…Onlar(yani cihatçılar) yası tutulmaması gerekenler…Fanon’un deyişiyle, yeryüzünün lanetlileri…

Yanılmıyorsam 2004 yazıydı. Erzurum Atatürk Üniversitesi mezunları olarak Bolu’da toplanmıştık. Katılımcılar arasında kendisi de Erzurum mezunu olan Bahattin Yıldız’da vardı.Bahattin Ağabey Sovyetlerin Afganistan’ı işgali sırasında Afgan direnişçilere destek vermek için Türkiye’den yola çıkan dertli Müslümanlardan biriydi.Bu savaşta bizzat çarpıştı ve yaralandı.Yaşadıklarını Abdülhamit Muhaciri müstear adıyla “cihad günlüğü” adlı kitapta Türkiyeli okurun dikkatine sundu.Türkiye’ye döndükten sonra da Afganistan’la temasını kesmedi.Oralarda ne olup bittiğine ilişkin en sahih bilgileri Türkiyeli Müslümanların gündemine taşıdı.Merhum Akif Emre’nin başında bulunduğu “dünya bülteni” sitesinde yazdığı yazılar ufuk açıcıydı.2010 senesinde yetimhane inşası için gittiği Afganistan’da, bindiği uçak Hindukuş Dağlarına çarptığında onu tanıyanların ilk sözü “bir yıldız daha kaydı” oldu.

Sözünü ettiğim o buluşmada Bahattin Ağabey, Mezar-ı Şerif bölgesinde yer alan Cenk Kalesi’nde gerçekleştirilen katliamı anlattı gözleri buğulanarak… İşgalci ABD ve onun sadık yaveri Raşit Dostum tarafından önce eman verilip kaleye hapsedilen, sonra da acımasızca katledilen Müslüman gençlerin hikayeleri oradaki herkesi duygulandırdı…Bu Müslüman gençlerin çoğu,ABD işgaline direnen Afgan direnişçilere destek vermek için Dünya’nın muhtelif yerlerinden gelmişlerdi.Çoğunun henüz bıyıkları yeni terlemişti.Bugünlerde İdlib’in “temizlenmesine” gerekçe gösterilenler de, o gençlerle benzer niyeti taşıyanlar…Küresel sistem bu gençlerin terörist olduğuna inanmamızı istiyor.Eğer inanırsak, İdlib’de yapılacak kıyım meşrulaşacak.Öyle ya, “terörizmle mücadele” bütün itirazları önemsiz kılan bir argüman.Gayr-ı meşruluğun ve gayr-ı ahlakiliğin her türlüsü,bu mücadele esnasında önemsizleşiyor.Hatta meşru ve ahlaki oluyor.Terörizmle mücadele argümanı,toplumların sessizleştirilmesi için oldukça güçlü bir uyuşturucu işlevi görüyor.

Srebneritsa’da yaşananlar da, Cenk Kalesi’nden farklı değildir. Buradaki kıyım daha sistematik ve profesyonelcedir.Taktik aynıdır.Önce eman verilmiş ve Müslümanlar bir yerde toplanmış,ardından ise sistematik kıyım gerçekleşmiştir. Üstelik bu kıyım,Dünya barışına hizmet etmesi beklenen BM gözetiminde olmuştur.

Batı’nın tarihi bu tarz kıyımlarla doludur.1492 de Endülüs’te yaşananlar bugünü anlamak açısından örnek olabilir. Müslümanların egemenliğindeki Gırnata emirliği Hıristiyanlarca teslim alındığında,önce  oradaki Müslümanlara inançlarına uygun yaşama garantisi verilmiş fakat çok geçmeden engizisyon mahkemeleri kurularak akla ziyan işkence ve katliamlar gerçekleştirilmiştir.Taktik yine aynıdır.Eman ver,teslim al ve katlet… Nitekim bugün sekiz asırlık Endülüs Medeniyetinden geriye sembolik birkaç unsurun dışında neredeyse hiçbir şeyin kalmamış olması, Hıristiyanlığın Müslümanlara karşı beslediği kinin ne kadar büyük olduğunun işaretidir. Bu bakımdan Srebneritsa Endülüs’ün devamıdır. Müslümanları İber Yarımadasından çıkardıktan sonra,bütün bir kıta Avrupa’sını İslamsızlaştırma çabasının sonucu Bosna’dır.Dolayısıyla şimdilerde İdlib’deki direnişçilerin teslim olmaları noktasında yapılan telkinler, kesinlikle kandırmacadan ibarettir.Tarih bu tür kandırmacalarla doludur.

***

Baas rejimi, Rusya ve İran’ın desteğiyle son yıllarda önemli kazanımlar elde etti.Bu kazanımlarına direnişçilerin son kalesi olan İdlib’i de ekleyerek zaferini taçlandırmak istiyor.Hiç kimse,baas rejimi de dahil,Suriye’nin üçte birini kontrol altında tutan seküler Kürtçü PYD yapılanmasını sorun etmiyor.Çünkü onlar Batılı paradigmanın sadık neferleri olarak kendilerinden bekleneni fazlasıyla yerine getiriyorlar.PYD saflarında savaşanlar,küresel sistemin enformasyon araçları tarafından,  barbarlığa karşı uygarlığın-elbette Batı uygarlığının- savunucuları olarak takdim ediliyor.PYD/YPG’nin makyajından ödün vermeyen savaşçı kadınları,Batı medyasında özgürlük ve demokrasi havarileri olarak saygıyla selamlanıyor.Çağdaş Roma’nın sadık lejyonerleri olarak küresel sistem tarafından takdis ve tebcil edilen PYD/YPG çizgisi, “Yeni Suriye”nin adem-i merkeziyetçi yapısına entegre edilmeye çalışılıyor.Türkiye’nin bu yapılarla ilgili “terörist” tanımlaması küresel sistem tarafından ciddiye alınmıyor.Fakat ilginçtir küresel sistemin terörist tanımını Türkiye ciddiye alıyor ve İdlib’deki direnişçileri terör unsurları olarak değerlendiriyor.Dolayısıyla terörizm, herkesin kendine göre içerik yüklediği bir kavram haline geliyor.

İdlib,Müslüman direnişçilerin kümelendiği ve artık varlık-yokluk savaşı verecekleri yer…Esasında Suriye ye müdahil tüm devletler, buradaki direnişçilerin Dünya’nın başına bela olacaklarını ve bundan dolayı ortadan kaldırılmaları gerektiği konusunda hemfikir sayılır.İhtilaf ettikleri husus, bu insanların “nasıl öldürülecekleriyle” ilgili.Kimyasal silahlarla mı?Yoksa konvansiyonel silahlarla mı?

Rusya, Suriye direnişine Kafkasya’dan katılanların bir daha evlerine geri dönmesini istemiyor. Çünkü dönmeleri halinde kendi başına bela olacağını düşünüyor. Benzer endişeleri Çin de taşıyor.Türkistan(Uygur Bölgesi) havzasından direnişe destek için Suriye’ye gelenlerin geri dönmesini ulusal güvenliği için tehlikeli görüyor.Avrupa Birliği ülkeleri de, Avrupa’dan Suriye’ye aileleriyle birlikte giden direnişçilerin geri dönmelerinden kaygı duyuyor.Türkiye’de de durum farklı değil.Kısaca buradaki direnişçilerin ve hatta halkın(çünkü direnişçiler halkın arasına karışmış olabilir!)gidecek hiçbir yeri yok.Aslında kalacak yer/ler/i de yok.Ya direnerek ölecekler ya da teslim olacaklar ve katledilecekler.Çünkü gerekçe hazır.Terörizmle mücadele…

Peki gerçekten öyle mi? Dünya’ya korku salanlar,insanların huzurunu kaçıranlar İdlib’deki direnişçiler mi?Bu direnişçiler Dünya’yı Putin’den ve Netenyahu’dan daha mı fazla tehdit ediyorlar? Ya da Dünya’nın bir numaralı süper gücünü, sokak serserisinden daha akıllı olmayan bir megalomanın yönetmesi Dünya ve insanlık için daha mı az tehdit edici? Dünyayı şu anda en fazla kim ürkütüyor? Yaşadığımız gezegeni bir kaç defa yok edecek sofistike silahlara sahip olanlar mı? Yoksa küçücük bir alana kıstırılmış ve kendilerine ölümden başka bir seçenek bırakılmamış insanlar mı?Boudrillard haklıydı.Terör,küresel sistemin ürettiği hegemonik dilde içkindir.

Terörist kim? Ya da bir eylemi terörist eylem sınıfına dahil etmenin ölçütü nedir? Sözlükte dehşet saçan, tedhişçi gibi anlamlara geliyor terörist. Halkta korku,panik duyguları oluşturan, dehşete düşüren eylemler terörist eylemler sınıfına giriyor.O zaman, gerek bölgemizde gerekse dünyada yaşayan halkları dehşete düşüren ,korku panik havası oluşturan eylemleri kimlerin icra ettiğini sormak gerekiyor.Ayrıca terminolojiyi de yeniden masaya yatırmakta fayda var.Çünkü sözünü ettiğimiz terminoloji,sadece müstekbirlerin hukukunu koruyor.Bu müstekbirler ellerindeki enformasyon araçlarıyla mazlumları zalim,zalimleri mazlum;teröristleri,demokrasi ve insan hakları havarisi,direnişçileri ise terörist olarak gösterebiliyor.İblib’deki direnişçileri terörist olarak niteleyip, Esat-Rusya-İran ittifakının ve ABD önderliğindeki cinayet şebekelerinin katliamlarını haklı çıkaran bir dilin adalet ve hakkaniyetten uzak olduğu izahtan varestedir.Son günlerde ülkemizin ana akım medyasında da Esat’la uzlaşma zemini aramanın zamanı geldiğine ilişkin yapılan yorumlar, sözünü ettiğimiz bu hakkaniyetsizliğin nişanesidir.İktidar sahiplerine hakikati söylemek yerine ,iktidarda olanların zan ve vehimlerini hakikat diye yutturmayı vazife edinen anaakım Türkiye medyasının bu acıklı hali,en başta Türkiye’ye zarar veriyor.

Suriye Baas rejimiyle uzlaşmanın tüm imkanları ortadan kalkmıştır. Şayet Türkiye, Körfez Krallıklarının ve ABD’nin ayartıcı enformasyonuna kanarak, Suriye’de savaşın geri dönülemez bir hal almasına henüz daha olaylar savaş boyutuna evirilmeden engel olmayı başarabilseydi,belki bugünkü durum ortaya çıkmazdı.Ancak artık çok geç.Keşke demenin de sırası değil.Türkiye artık Suriye iç savaşına doğrudan müdahil olmuş ve Baas rejimiyle uzlaşmanın imkanlarını ortadan kaldırmıştır.Yaklaşık beş milyon mülteciye ev sahipliği yapmaktadır ve Suriye’de rejim karşıtı gurupları Özgür Suriye Ordusu adı altında sevk ve idare etmektedir.Hatta bu guruplarla ortak askeri operasyonlar yapmaktadır.Bu saatten sonra uzlaşmayı değil,direnişin kazanımlarını arttırmayı konuşmak gerekmektedir.İblib direnişçilerin son kalesi durumundadır.Dünyanın muhtelif yerlerinden binlerce Müslüman, direnişe destek vermek için buraya gelmiştir.Yukarıda da izah etmeye çalıştığım üzere, Rusya-Çin-AB-ABD gibi ülkelerden direnişe destek için Suriye’ye gelen ve bugün büyük bölümü İdlib’de bulunan direnişçilerin buradan çıkmaması(yani hepsinin ölmesi) için adı geçen ülkeler ittifak halindedir.Türkiye ise sivillere zarar gelir endişesiyle lokal operasyonlar yapmayı teklif etmektedir.Esasında Türkiye’de oradaki direnişçi gurupların terörist olduğunu düşünmektedir.Görsel ve yazılı medyada köşe başlarını tutmuş “uzman” sıfatlı kişiler,İdlib’deki terörist unsurların Türkiye için çok büyük bir tehdit olduğu tezini oldukça sistematik olarak işlemektedirler.Aynı uzmanların,ABD-Rusya-İsrail-Esat terörizmine ilişkin esaslı bir cümle kurdukları ise görülmemiştir.

Bu noktadan sonra kanaatimce Türkiye İdlib’deki direnişçilere hava savunma sistemleri de dahil her türlü askeri,stratejik,lojistik ve istihbari desteği vermelidir.Çünkü İdlib’in düşmesi halinde sıra Türkiye’nin Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı harekatıyla kontrol altına aldığı yerlere gelecektir.PYD kontrolündeki yerlere ise dokunulmayacaktır.Çünkü oralar ABD denetimindedir.Muhtemelen PYD’ye otonomi verilecek ve Suriye rejimi de buna ikna edilecektir.Yani birinci körfez savaşında ortaya çıkan durumun benzeri ile karşı karşıya kalacağız.O gün Özal iktidarı, bir koyup beş alma hevesiyle körfez savaşına destek vermiş ve fakat bırakın beş almayı, Irak’ın üçe bölünmesine ve çekiç gücün ihdasına razı olmak zorunda kalmıştı.Bugün PKK’nın operasyon merkezi olan Kandil’in bu sürecin sonucu olduğunu unutmamak gerekir.Oyunu bozmak için İdlib’in düşmesine engel olmak gerek.Vesselam…

Kamil ERGENÇ

 

Paylaş

Muhafazakar Demokrasiden Türk-İslam Ülküsüne Paradigma İçi Değişimin Kısa Hikayesi

Başlarken bir noktanın  altını çizmekte fayda var.Başlıkta yer alan ideolojik tutumlar birbirinden kesin çizgilerle ayrılan bir hususiyete sahip değil.Yer yer birbirlerini bütünleyen bir karaktere sahip oldukları bile söylenebilir.Türkçede “den“ ayrılma ekinin “e” yönelme ekiyle birleşerek oluşturduğu terkipler genelde bir yerden çıkarak/ayrılarak başka bir yere varmak anlamını havidir.Yani çıkılan yerle varılan yer farklıdır.Oysaki başlıkta yer alan ideolojik tutumlar,birinden diğerine geçişin bir ayrılma olarak değil en fazla aynı araç içinde koltuk değiştirme olarak adlandırılabileceği bir duruma işaret eder.Dolayısıyla biz bu yazıda 2000’li yılların başından itibaren siyasal alanın öznesi olan  muhafazakar demokrat tutumun-ki bu tutum kafi miktarda milliyetçilik barındırmaktadır- neden ve nasıl Türk-İslam ülküsüne geçiş yaptığını;söylemde ve- pek tabi ki- eylemde meydana gelen bu değişimin(Türk-İslamcı perspektifin) bugünün ve geleceğin Türkiye’sinde nasıl bir karşılığının olacağını irdelemeye çalışacağız.Bunu yaparken de evvela Türkiye’nin Osmanlı’dan miras kalan siyasi,iktisadi,içtimai hayatına ilişkin efradını cami ağyarını mani bir değerlendirmeye ihtiyaç var.Çünkü Cumhuriyet her ne kadar kendisini Osmanlı’dan “kopuş” üzerine temellendirmek istese de onun  devamı olduğu su götürmez bir gerçek.Hele ki,Ortadoğu’nun bugün içinde bulunduğu kaotik durumdan selamete çıkışını temin edecek formülün Osmanlı misyonununda gizli olduğunu iddia eden ana akım entelijansiya verken…

Küresel konjonktürün zorlamasıyla(1)  çok partili hayata geçen Türkiye’nin siyasal atmosferi, genel itibariyle, Osmanlı’dan miras kalan radikal modernleşme taraftarları ile muhafazakar modernleşme taraftarları arasında gitgeller şeklinde olmuştur. II.Mahmut tarafından temsil edilen ve Cumhuriyetle birlikte kendisini milliyetçi-sol siyaset cenahı içerisinde konumlandıranlar  tarafından sürdürülen radikal modernleşme akımı, seküler/pozitivist/aydınlanmacı ve jakoben karakteriyle tebarüz ederken;II.Abdülhamit tarafından temsil edilen ve Cumhuriyet döneminde sağ gelenek tarafından sürdürülen muhafazakar modernlik ise dini,kültürel,geleneksel değerlerle barışık bir modernleşmeden yanadır.Esasında hem sağ hem de sol siyasal tutum, Avrupa merkezli olarak (t)üreyen aydınlanma düşüncesi ve onun kaynaklık ettiği modernliği “kaçınılmaz” görmekte ve fakat nasıl tecrübe edileceği noktasında ayrışmaktadır.Sol gelenek,besin kaynağı olan aydınlanma paradigmasının ilerlemeci tarih tasavvurundan ilham alarak dinin; rasyonel olmadığını, geri bıraktığını,insanlığın ergenlik öncesi döneminin ürünü olduğunu,Avrupa’nın sekülerleşerek “ilerlediğini” iddia ederek vazgeçilmesi gerektiği tezini işlerken; sağ gelenek(Cumhuriyet dönemi İslamcılığı 1970’li yıllara kadar bu gelenek içinde var olurken ,özellikle tercüme faaliyetleri sonrasında sağ/milliyetçi gelenekten ayrılacaktır.)İslam’la Hıristiyanlığı eşitlemenin yanlış olduğunu,Müslümanların tarihinde Hıristiyanlıkta olduğu gibi din-bilim çatışmasının yaşanmadığını, dolayısıyla dindar kalınarak ta modernleşmenin mümkün olduğu kanısındadır.Ancak aydınlanmanın “religion” dediği şeyle “Ed-din” olan İslam arasındaki farkın, modernliğin ithal edilme sürecinde nasıl bir reaksiyon göstereceğini öngörme hususunda her iki siyasi kanadın da ciddi zaaflarla malul olduğunu söylemek sanırım abartı olmaz.

Osmanlıdan Cumhuriyete geçerken ,imparatorluğu içine düştüğü buhrandan çıkarma azminde olan üç ideolojiden sadece biri “yeni” dönemde muteberdir.O da Türkçülüktür.Bilindiği üzere 19.yüzyılın ikinci yarısında imparatorluk bünyesinde yaşanan travmaların atlatılması için Osmanlıcılık,İslamcılık ve Türkçülük akımları türemiştir.Bunlardan Osmanlıcılık, daha çok, Balkanlarla başlayan sınır daralmasını engellemek için bir “üst kimlik” iddiasıyla ortaya çıkarken(vatan kavramının da bu süreçte Osmanlı entelijansiyasının gündemine girdiğine bu vesileyle işaret etmiş olalım); İslamcılık “öze dönüş” çağrısıyla doğrudan kaynağa gitmeyi ve gelenekte içkin tortulardan arınmayı, yani kısaca “asrın idrakine” hitap etmeyi gaye edinmiştir.Bu gayenin dili ,19.yüzyılın ikinci yarısı boyunca genel anlamda apolojetik bir hususiyette tezahür etmiş, sonraki yıllarda ise bir taraftan anti-kolonyal dilin ve tavrın mümessili olurken diğer taraftan aydınlanma mutlakiyetçiliğiyle hesaplaşmayı yeğlemiştir.Türkçülük ise “yeni” dönemin en etkili ideolojisi olarak ulus devletleşme sürecinin temel itkisidir.Osmanlıcılık, saltanatın kaldırılmasıyla tarih olurken; İslamcılık, hilafetin ilgası ve yazının değiştirilmesiyle “ötekileştirilmiştir.” Cumhuriyet tarihi boyunca merkez ideoloji Türkçülük olurken, İslamcılık, her ne kadar İstiklal Marşı ile yeni devlete mührünü vurmuş olsa da, tehlikeli ilan edilerek kovuşturmalara, idamlara ve sürgünlere muhatap olmuştur.Zaten kimliğini “itikat” eksenli belirleyen ve “cihanşumül” perspektife sahip olan bir ideolojinin, ulus-devletle barışık olması mümkün değildir. Sadece Akif’in hayat hikayesi bile bu dönemi özetlemek için kafidir.Bir süre sağ gelenek içinde varlığını devam ettiren İslamcılık ,tercüme faaliyetleriyle kazandığı cihanşümul perspektifle ulus-devlet tarafından icat edilen din dilinden teberri etmiştir.Ancak bu “teberri “ olma süreci fazla uzun sürmemiş,Kemalist oligarşinin ceberutluğundan emin olmak için muhafazakar demokrat çizgiye verilen destek aynı zamanda zihinsel evirilmeye sebep olmuştur.Muhafazakarlığın havi olduğu milliyetçilik İslamcılıkla ünsiyet kurarak Türk-İslam mefkuresine dönüşmüştür.

Cumhuriyetin ilk yıllarında seküler Türkçülüğün hedefinde olan sadece İslamcılık değildir.Ulus-devletin homojenleştirici hususiyeti, doğal olarak farklı etnik kimlikleri de “tedip ve tenkil stratejisiyle” bertaraf etmeye ve ehlileştirmeye çalışmıştır.İçeriği Avrupa merkezli Türkoloji enstitülerinde olgunlaştırılan Türkçülük, modern Türkiye’nin inşasında yegane referans sistemidir adeta.İttihat-Terakki kadroları elinde “cihan hakimiyeti mefkuresi” olarak belirginleşen ve her nasılsa bir anda iki bin yıllık devlet geleneğini hatırlayan-ki bu hatırlama Türklüğü İslam öncesinden başlatarak bir nevi kimliğini İslam’a refere etmeden tanımlama amacındadır-Türkçülük,Cumhuriyetin etnik saflaşmasını temin etme noktasında oldukça işlevseldir.Sonraları,özellikle ikinci dünya harbi sonrası,ulus-devletin “milli din” arzusunu yerine getirmek amacıyla(gerçi ulus-devlet henüz daha cumhuriyetin ilk yıllarında “Milli Din” ihdası amacıyla başta Türkçe ibadet olmak üzere oldukça radikal adımlar atmıştır fakat aşının tutması için ikinci dünya harbi sonrasını beklemek gerekecektir) seküler karakterinden yavaş yavaş sıyrılarak Türk-İslam mefkuresi olarak tebarüz eden Türkçülük, hemen hemen bütün siyasi fraksiyonların ana omurgasında yer etmiştir.Yani ister sağ isterse sol olsun(seküler olan veya olmayan Kürtçülüğü “paradigmatik” anlamda Türkçülükle aynı olsa da söylem itibariyle farklı olduğu için ayrı tutmak gerekir)bütün siyasal akımlar bünyelerinde Türkçü/milliyetçi argümanlar barındırmaktadırlar.İslamcılık,sağ gelenekte içkin bu milliyetçi tortulardan arınmak için 1970’li yılları bekleyecektir.(2)

Bize özgü modernleşme tecrübesi ikinci dünya harbi sonrasında farklı bir ivme kazanır.Tanzimatın ilanında zirveye çıkan “dışarının zorlaması” meselesi bu dönemde de caridir.Çok partili hayata geçişimiz, dönemin küresel baronu olan ABD/NATO hattı tarafından temin edilir.Çift kutuplu dünyanın temellerinin atıldığı ve yaklaşık kırk beş yıl sürecek olan soğuk savaş hikayesinin yazıldığı bu dönemde Türkiye, II.Mahmut çizgisinin radikal modernleşmeci mirasçılarını(darbeler dönemi istisna tutulursa) uzun süre iktidar yüzü göremeyecek şekilde bertaraf eder.NATO paktına dahil olmanın fidyesi olarak anti-komünist örgütlenmeler terviç edilir.Sağ ve sol(özellikle kendisini merkez sol olarak tanımlayan)gelenek bu süreçten ziyadesiyle istifade eder.Abdülhamitçi sağ/muhafazakar geleneğin ilk kazanımı Menderes’in iktidara gelmesiyle olur.Bu gelenek bir yandan teknik-sınai ve bayındırlık alanlarında gelişmeyi/ilerlemeyi ve NATO paktıyla uyumlu çalışmayı genel siyaset anlayışının merkezine yerleştirirken, diğer yandan milli-manevi değerlerin özendirilmesini de önemser.Dinin modernleşmenin önünde engel olmadığını ,Müslüman kalarak ta modern olunabileceğini kanıtlama çabası içerisindedir.1950’li yıllarda açılmaya başlayan İmam Hatip okulları ve Yüksek İslam Enstitüleri/İlahiyat Fakülteleri, dinin doğru anlaşılmasını(esasında buradaki doğru anlaşılma meselesi modern değerler sistemiyle ve tabi bu arada ulus-devletin “mukaddesatlarıyla” uzlaşmacı bir din dilinin inşasıyla ilgilidir) temin etme görevini yerine getirmenin yanında din-bilim,gelenek-modernite ilişkisini de sağlıklı bir zeminde inşa etmeyi amaç edinmiştir.(3)

Milli Görüş geleneğinin ilk nüveleri oluşuncaya kadar, sol paradigmadan beslenen siyaset erbabına iktidar olma imkanı vermeyen dönemin Türkiye’si, Milli Nizam Partisi’nin kuruluşuyla birlikte sağ gelenek içinde dini söylemi bariz bir çizgiyle tanışmıştır.(4) Öncesinde Menderesle başlayan çizgiye en azından dine gadretmemeleri ve küçük te olsa dinin kamusal alandaki görünürlüğünü sağladığı için destek olan kitleler, Milli Görüş çizgisiyle birlikte artık dini olanın kamusal alanda temsilini doğrudan siyasetinin merkezine alan bir duruşla karşılaşmışlardır. Bu duruşun Türkiye İslamcılığının tarihsel gelişimi bakımından önemli olduğunu ve 2000’li yılların “muhafazakar demokrat” iktidarının bu tarihi arka plandan bağımsız düşünül/e/meyeceğini sanırım hatırlatmaya gerek yok.

Milli Görüş geleneği teknik-sınai ve bayındırlık alanlarında ileri düzeyde hizmet üretme ameliyesiyle klasik sağ gelenekle aynı mecrada yer alırken; Türkiye’nin İslami kimliğinin önemini vurgulaması(Müslüman Türkiye), Ortadoğu havzasında Türkiye’nin önemli rol oynaması gerektiğini beyan etmesi(Bölgesel liderlik),Batı ile(özellikle AB ile) ilişkilerde çekimser kalması ve hatta alternatif bir İslam Birliği idealini bayraklaştırması ve ayrıca halkçı bir ekonomik bölüşümden yana olması  gibi özellikleriyle de sağ/muhafazakar gelenekten ayrılır.Devleti vatandaşına hizmet etmesi gereken(bir tür garson devlet) bir yapı olarak görür ve geleneksel devlet tapıncını yerer.Bu yönüyle milliyetçilikle arasına mesafe koyar.Merkez-çevre çatışmasında tercihini çevreden yana kullanır.Merkezi işgal eden bir avuç azınlığın-ki bunlar Müslüman Türkiye’nin bağımsızlaşmasını engellemektedirler-ceberutluğundan müştekidir.Sermayenin bu bir avuç azınlığın elinde dolaşmasını sorun eder ve devletten beslenmeyen bir ticari girişimciliğin taraftarıdır.Anadolu sermayesini bu yüzden oldukça önemser.Anadolu Kaplanları yakıştırması bu geleneğin döneminde ortaya çıkmış,devlet kredileriyle zengin olmayan(paradan para kazanmayan) dindar müteşebbisleri tanımlamak için kullanılmıştır.Doksanlı yıllar boyunca türlü engellemelere rağmen gelişen bu sermayenin,2000’li yıllarda muhafazakar demokrat iktidarın oluşmasında ve sonrasında “muhafaza” edilmesinde oynadığı rol hayatidir.”Muhafaza” etme işlevini yüklenen sadece sermaye değildir elbette.Kırdan kente göçü, ülke olarak en az hasarla atlatmamızı temin eden “cemaatlerin” de burada oynadığı rolü ikrar etmemiz gerekir.Çok partili hayata geçişle birlikte sol paradigmanın kaynaklık ettiği ideolojik tutumun iktidar olmaması için adeta seferber olan cemaatler, aynı Saiklerle, muhafazakar demokrasinin iktidarını da sağlamlaştıracaklardır.

Bir farkla ki, Türk-İslam sentezinin terviç edildiği 12 eylül sonrasının gözde cemaati Nurculuk(özelde Gülen Hareketi),Türkiye’nin 21.yüzyılın Ortadoğu’sunda kısmen “kendine özgü” bir strateji belirlemesini, “hizmetinde” olduğu ABD çıkarlarıyla örtüşük olmadığı için, yıllara baliğ yapılanması aracılığıyla en son 15 temmuz vahşetini icra ederek sağ gelenek içinde ciddi bir kırılmaya sebep olmuştur.(5) Bu hareket(resmi adıyla FETÖ),klasik sağcılığın hemen bütün hususiyetlerini bünyesinde barındırmanın yanında, fazladan, Türk-İslamcı bir kılığa da bürünerek devlet yapılanmasının her alanına nüfuz etmiştir.Türkçü/Milliyetçi karakteri bu yapının hem sağ hem de sol (özellikle milli sol)tarafından kabul görmesini sağlamıştır.1990’lı yıllarda değişen NATO konseptinin de etkisiyle “ılımlı İslam” projesinin en önemli temsilcileri olarak öne çıktıkları için, küresel sistem tarafından himaye görmüşlerdir.1970’li yıllardan itibaren sağ/muhafazakar çizgiden ayrılarak kendi gündemini belirlemeye çalışan İslamcı akımın kriminalize edilmesinde oynadıkları rolün hayatiliği, çok sonraları anlaşılacaktır.Anti-komünist reflekslerini yeterli bulmadıkları için Milli Görüş çizgisine 1970’li yıllarda mesafe koyan bu yapının, Özal’ın liberal-muhafazakar siyaset tarzına verdikleri destek dikkat çekicidir.Milli Görüş çizgisine konulan mesafenin bir tür intikama dönüştüğü 28 şubat süreci,2000’li yılların Türkiye’sinde muhafazakar demokrat söylemin bulduğu karşılığı anlamak için oldukça önemlidir.Gülen Hareketi sonraki iktidarlarla da yakın temasını korumuştur.Yurt-dışı okullar açmaları ve Türkçe’nin yaygınlaşması uğruna gösterdikleri çabalarla verdikleri Türk-İslam ülküsünün sadık bir neferi görüntüsü, zaten Türkçülüğün tesiri altsındaki siyasi atmosferi lehlerine çevirmelerini sağlamıştır.Eğitimli kadroları ve küresel sistemle olan yakın temasları da muhafazakar demokrat iktidarın paydaşı olmalarını kolaylaştırmıştır.

Milli Görüş içinden çıkan yenilikçi hareketin ideolojik kimlik olarak seçtiği terkibin muhafazakar demokrat olması tesadüf değildir.Bu terkipteki muhafazakarlık, yukarıda da işaret etmeye çalıştığımız üzere Abdülhamitçi geleneğe yaslanmanın işareti iken, demokratlık Avrupa’yla barışık olmanın göstergesidir.Muhafazakar demokratlık,geleneği reddetmeden modernliğin gerçekleşebileceğine inanmanın yanında, aynı zamanda yerliliği dışlamayan bir evrenselliği de önemser.Ancak köklü değişime mesafelidir.Muhafazakarlığın Fransız İhtilali sonrası ortaya çıkan bir koruma(conserve) tavrı olduğu hatırlandığında, köklü değişime duyulan tepki anlaşılabilirdir.Ancak her kavram içine doğduğu tarih/zaman kesitinin ve toplumsal muhayyilesinin ürünü olduğundan,muhafazakarlığın toplumumuzdaki karşılığı tam olarak net değildir.Genel olarak dindarların,Müslümanların hatta İslamcıların bile içine dahil edildiği bir şemsiye- ya da amorf mu demeliyiz-kavram olarak literatürdeki yerini korumaktadır.Kabaca namaz kılan,oruç tutan,kamusal alanda tesettürü savunan,faizsiz bankalarla iş tutan,çocuğunu imam hatip okullarına gönderen kitleler bu kavramın içine dahil edilmektedirler.Bu yönüyle Cumhuriyet Türkiye’sinin sağ geleneğinde kümelenmiş kitlelerin reylerine talip olduğu söylenebilir.Demokratlık ise bireysel haklar,sivil toplumun güçlendirilmesi,azınlık haklarının güvence altına alınması,düşünce ve inanç özgürlüğü gibi olguları havi olması münasebetiyle anti-demokratik uygulamaların(asker-sivil ilişkileri,bürokratik oligarşi,yargı bağımsızlığı,üniversitelerin özerkliği gibi) çözümünü müjdeleyen bir hususiyete sahiptir.

Nitekim kasım 2002’de Ak Parti’nin gördüğü teveccüh, hem sağ geleneğin önemli oranda temsilcisi olduğunu hem de muhafazakar demokrat söylemin kitleler nezdinde bulduğu karşılığı ispat etmiştir.Bu seçimde sağ geleneğin merkezinde olduklarını her fırsatta dile getiren Özal-Demirel çizgisini sürdüren partilerin(ANAP-DYP) meclis dışında kalmaları ve bir daha da meclis yüzü görememeleri dikkate değerdir.Bu durum, merkez sağ geleneğin tek bir partide “muhafazakar demokrat” ideolojisi etrafında kümelendiğini göstermektedir.İslamcı tabanın da bu süreçte verdiği destek hesaba katıldığında,Ak Parti’nin oldukça heterojen bir tabana yaslandığı söylenebilir.Bu heterojen kitleyi bir arada tutmak için klasik sağ siyaset tarzının yeterli olmayacağı ise aşikardır.Bu nedenle 2000’li yılların başında geniş ufuklu bir siyaset tarzından bahsedilebilir.Genel anlamda “sistemin” gadrine uğramış kitlelerin sığınağı olarak görülen Ak Parti’nin,AB uyum sürecini sözünü ettiğimiz bu “gadr”den kurtulmak için fırsat görmesi de siyaset ufkunun genişlemesine etki etmiştir.Yani,yine bir “dışarının zorlaması” durumudur söz konusu olan.

İktidarının ilk yıllarında, Kemalist bürokrasinin barikatlarını aşmak için AB ile ilişkilerin sıkı tutulmasına ve 1990’lı yıllardan beri Anti-Kemalist literatürün oluşmasına katkı sunan İslamcı-Liberal ve Sol entelijansiya ile iyi geçinmeye gayret edildiği söylenebilir. Bu birliktelik sayesinde Kemalizmin ordu-yargı ve üniversiteden müteşekkil oligarşisi geriletilmiş ve Özal’la başlayan küresel sisteme entegrasyon süreci hızlanmıştır.

1990’lı yıllarda Türkiye’nin gündemine giren Post-modernitenin her türlü merkezi reddeden merkezsiz/öznesiz yapısı, tek bir hakikat olamayacağı iddiası ve ideolojilere/büyük anlatılara son veren perspektifi, modern paradigmadan beslenen Kemalizmin otoriter, jakoben, buyurgan ve tekçi yapısında önemli bir gedik açtı. İslamcı-liberal-sol ittifakın bu süreçteki en önemli başarısı olarak kayıtlara geçen Kemalist oligarşinin geriletilmesi, muhafazakar demokrat söylemin egemenliğinde Yeni Türkiye’nin inşasına evirildi. Yeni Türkiye’nin inşa sürecinde de devam eden Muhafazakar-İslamcı-Liberal ve Sol ittifak;

1- “Politik ve Dini Popülizm”(6) stratejisinin Türkiye toplumunda bulduğu niceliksel karşılığın başka müttefiklere ihtiyaç bırakmaması ve bundan dolayı sağ/muhafazakar/milliyetçi geleneğin “merkez ideoloji” olmanın verdiği gücü ve imkanı “başkalarıyla” paylaşmak istememesi;

2-Muhafazakar/sağ/milliyetçi geleneğin entelektüelliği tahfif eden hususiyeti;

3-Ultra-Pragmatik,  Ultra-Oportünist ve Ultra-Makyavelist yapısıyla Türkiye’de ki liberal havzayı önemli ölçüde massetmiş olan Gülen Hareketi’yle yaşanan gerilim;

4-AB uyum yasalarının yarattığı “özgürlükçü” havanın, Mısır benzeri bir darbenin Türkiye’de gerçekleş/tiril/eceğine dair endişe;

nedenleriyle bozuldu.  Bu bozulma kendisini en bariz olarak Gezi Parkı eylemlerinde gösterdi.

“Yeni Merkezin” muhafazakar/milliyetçi ideolojisi,  Gezi Parkı eylemleri sırasında ve sonrasında bir zamanlar Kemalist oligarşiye karşı ittifak yaptığı sol ve liberal çevreleri “gayr-ı milli” olarak tanımlayarak, kendi meşruiyetini tahkim etti. 15 Temmuz ihanet girişimini ve bu ihanete karşı gösterilen emsalsiz direnişi, Gülencilerin uluslar arası düşünce kuruluşlarıyla ittifak yaparak oluşturdukları “algı”ya göre değerlendirmeyi tercih eden Türkiye’deki sol/liberal havza,  muhafazakar/milliyetçi merkez ideolojinin tahkimatında önemli bir rol oynadı.

28 Şubat sürecinde maruz kaldığı zulümleri bir daha yaşamamak için, 2000’li yılların başında Muhafazakar Demokrat siyaset tarzına destek veren İslamcılık ise; bu tarzın teveccüh gördüğü toplumsal tabanın genişliğini karşısına almak ve muhalif olması durumunda sol ve liberal kesimlerin maruz kaldığı “gayr-ı milli” ve “kökü dışarıda” yaftasıyla itham edilmek istemediği için, 1990’lı yıllardaki özerkliğini ve özgünlüğünü, şimdilik, terk etti. Bu özerkliği ve özgünlüğü kazanmasına vesile olan “perspektife” de yabancılaştı. Yerlilik ve millilik klişesinin etkisi altında kalan İslamcılık, ilmi/entelektüel besin kaynaklarını da değiştirme ihtiyacı hissetti.Mevdudi,Malik B.Nebi,Ali Şeriati,Seyyit Kutup,Aliya İzzetbegoviç  gibi aydın/ulema yerine ;Cemil Meriç,Nurettin Topçu,Necip Fazıl ,Peyami Safa,Ömer Seyfettin gibi entelektüeller tercih edilmeye başlandı.Böylece ulus devletin öteden beri yapmaya çalıştığı ve hatırı sayılır oranda mesafe aldığı “milli din” algısı, muhafazakar demokrasi ile milliyetçiliğin ittifakı sayesinde Türk-İslam ülküsü adı altında mevzisini tahkim etti.

Kamil ERGENÇ

Yararlanılan Kaynaklar

1-Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi-Hilmi Ziya Ülken/Türkiye İş Bankası Yay.

2-Çağdaş İslami Akımlar-Mehmet Ali Büyükkara/Klasik Yay.

3-Cereyanlar-Tanıl Bora-İletişim Yay.

4-Yüzleşmenin Kişisel Tarihi(Mito-politik Söylemden Ağıdı Yakılmamış Çocuklara)-Selçuk Küpçük/Granada Yay.

5-Muhafazakar Milliyetçi Entelijansiya-Yüksel Taşkın/İletişim Yay.

6-Türkiye’de Din ve Siyaset-Şerif Mardin/İletişim Yay.

7-Modern Klişelerin Gölgesinde İslamcılık-Kamil Ergenç/Hareket Yay.

Dipnotlar:

1-) Esasında Türkiye’de ve Türkiye’nin de içinde bulunduğu Ortadoğu havzasında küresel konjonktürün zorlamadığı bir dönemden bahsetmek neredeyse mümkün değildir. Bunun sebebi jeo-politik,jeo-stratejik ve Jeo-Kültürel konum olduğu kadar ,küre ölçeğinde olup bitenlere ilişkin “bilinçli” ilgisizlikte olabilir.

2-) İslamcılığın, ulus-devlet tarafından “icat” edilen milli din dayatmasından ve bu din dilinin taşıyıcısı olan Milliyetçi/muhafazakar/sağ gelenekten ayrılma süreci dikkatle incelenmeyi hak ediyor. Bu süreçte ödenen ağır bedeller vardır hiç şüphesiz.Sedat Yenigün,Metin Yüksel,Erdoğan Tuna gibi İslamcı gençlerin “faili meçhul” cinayetlere kurban gitmesi gibi mesela…Selçuk Küpçük ,”Yüzleşmenin Kişisel Tarihi”nde ülkücü kanat içinde 1980 ihtilali sonrası yaşanan kırılmayı oldukça güzel anlatır.12 eylül vahşetinin hem ülkücü hem de sol cenahta meydana getirdiği travmalar, yakın tarihin en trajik hadiselerindendir muhakkak.Ülkücü havza bu süreçte bir iç hesaplaşma yaşar.Kutsadıkları devletin işkence hanelerinde maruz kaldıkları insanlık dışı muamele, bu hesaplaşmayı hızlandırır.Bir çoğu cezaevinde İslami kaynaklarla tanışarak daha “sahih” bir çizgiye evrilir.Küpçük’ün dikkatimizi çektiği Bizim Dergah dergisi bu yüzleşmenin/hesaplaşmanın ana üslerinden biridir.Şu cümleler Bizim Dergah dergisindendir “Bizim(Müslümanların) savaşımız birbirimizle değildir.Bizim savaşımız,bizi özümüzden koparıp ,ona buna peşkeş çeken küfür zihniyetinin,küfür sistemidir.Bizim savaşımız,Şeriat-ı Ahkamiyye’nin karşısında olan ,bütün kurum ve kuruluşlarıyla birlikte ,küfür cepheleriyledir.(Bizim Dergah sayı:33 Aralık 1990) ve şu cümleler de “Allah(C.C)’ın yeryüzü hakimiyetine başkaldırarak O’nun hükümlerini eksik,yetersiz,geri ve çağdışı bulan ve bunun için O’na mukabil olmak üzere hükümler icat eden beşeri otoritelerin hüküm sürdüğü bir dünyada yaşıyoruz…Günümüzde hüküm süren siyasi yapılanmaların ve onların pratik yaşantımızı,cahili değerlerin tasallutundan kurtaramayız.Çünkü iman ve küfür,İslam ve cahiliye birbirinin zıttıdır.”(Bizim Dergah Sayı.23 Ocak 1990) Daha geniş bilgi için bkz. Selçuk Küpçük-Yüzleşmenin Kişisel Tarihi(Mito-politik Söylemden Ağıdı Yakılmamış Çocuklara)

3-)İmam Hatip Okulları ve İlahiyat Fakülteleri’nin amacı bugün, ilk açıldıkları güne göre, farklılaşmıştır kanaatindeyim. Post-Modern paradigmanın amorf ve renksiz karakteri,19.yüzyıldan 20.yüzyıla miras kalan din-bilim ve gelenek-modernite arasındaki,varsayılan,çatışmaların anlamsızlığını izhar etmiştir.Yeni dönemde ne bilim ne de din bir “hakikat” vazedicisi olarak görülmemektedir.Ayrıca dönemin “öcüsü” komünizm–ki imam hatiplerin bu öcüyü engelleyeceği varsayılmıştır-1991 de Sovyetlerin dağılmasıyla moral motivasyonunu kaybetmiştir.Dolayısıyla bugün bu okulların amacı,kanaatimce,Yeni Türkiye’nin ideolojisi olan  Türk-İslam ülküsünün kamusallaşmasını temin etmektir.Bunu yaparken de Osmanlı imgesine ve “sufi” (özellikle Halidi Nakşi gelenek)perspektife müracaat edilmektedir.

4-Gerçi milli nizama gelinceye kadar İslami referanslı bir çok parti kurulmuştur. Tanıl Bora’nın “Cereyanlar” isimli eserinde işaret ettiği bu partiler:1946 da kurulan ve iki ay içinde kapatılan İslam Koruma Partisi,1945 te kurulan ve dış politikada İslam birliğini savunan Milli Kalkınma Partisi,1951 de Cevat Rıfat Atilhan tarafından kurulan İslam Demokrat Partisi ve 1948 te kurulan Millet Partisi.

5-Nurculuk, 1878 Bitlis-Hizan doğumlu Said Nursi tarafından kurulmuş bir harekettir. Said Nursi, Halidi Nakşiliğin önemli merkezlerinden Toğ ve Norşin medreselerinde eğitim almıştır.İstanbul ulemasına kendisini kısa sürede ispat eden Nursi,Abdülhamit karşıtı ittihatçılarla ilişkisinden dolayı takibata uğramıştır.II.Meşruiyet sonrasında dini gayelerden uzaklaştıkları için ittihatçılarla arasına mesafe koyan Nursi,İttihadi Muhammediye Fırkasının kurucuları arasında yer almış, bu nedenle 31 Mart vakasıyla ilişkilendirilip tutuklanmıştır.Talebeleriyle oluşturduğu 3-4 bin civarında milis gücüyle kurtuluş savaşına katılan Nursi,Cumhuriyet Döneminde de takibattan kurtulamamıştır.Menderes Hükümetine destek verdiği bilinmektedir.Yazdığı eserler Risale-i Nur olarak adlandırılmaktadır.Hareketin genel stratejisine ilişkin öz bilgi için Mehmet Ali Büyükkara-Çağdaş İslami Akımlar-Klasik Yay. // Tanıl Bora-Cereyanlar-İletişim Yay.//Şerif Mardin-Türkiye’de Din ve Siyaset-İletişim Yay.

6-)Kavramsallaştırma Atasoy Müftüoğlu’na aittir. Müftüoğlu, bu iki kavramın birer “uyuşturucu” olduğu kanısındadır. Her iki popülizm türü de oldukça geniş bir alıcı kitlesine sahiptir. Din dilinin “vulgarize” edilmesini de içkin olan bu popülist tavır/lar, denebilir ki,sağ/muhafazakar/milliyetçi geleneğin adeta can simidi olmuştur.

 

NOT: Bu yazı Umran Dergisi’nin Ağustos 2018 sayısında yayınlanmıştır.

Paylaş

Ölüm Gerçeği

Herkesin bildiği fakat unuttuğu, umursamadığı, hayatın en önemli gerçeğidir ölüm. Öyle ki insanın doğumundan daha gerçektir ölümü. Hepimizi bekleyen, kimsenin kaçamayacağı mutlak gerçek… Her geçen gün kendisine bir adım daha yaklaştığımız, öteleyemediğimiz, engelleyemediğimiz gerçeğimiz…

Canlılardan daha çoktur ölüler. Mezarlıktakiler evinde oturanlardan daha fazladır. Bizden öncekiler mezardadır. Aslında biz ölmüşlerin çocuklarıyız.  Üzerinde ölümden bihaber yaşadığımız bu dünyaya ne ilk gelenleriz ne de son. Bizden önce nice nesillere barınak olmuştur bu dünya. Şimdi onlardan bir iz, işaret yoktur. İki üç kuşak öncesinin isimlerini dahi hatırlamıyoruz. Yarın biz de unutulacağız. Sanki buralarda hiç yaşamamışız gibi… Yaptığımız bunca gürültü, kavga, günah, isyan, kibir, yarış vs. bizimle birlikte toprağa gömülecek. Sultan Süleyman’a kalmayan bu dünya bize de kalmayacak.

Her doğan ölmek için gelir bu dünyaya. Her can sahibi, hayat sahibi er ya da geç, bu gerçekle tanışacaktır. Her nefis ölümü tadacaktır. Sünnetullah bunu gerektirir. Ölümü ve hayatı var eden Hayyul Kayyum olan Rabbimizin takdiridir bu. “Yeryüzünde olan her canlı fanidir. Fakat azamet ve ikram sahibi olan Rabbinin zatı bakidir.” (Rahman 26/27) Ölümden kaçmak, saklanmak isteyenleri Aziz Kur’an şöyle uyarır: “De ki: Kaçmakta olduğunuz ölüm size erişecek; sonra da görünür ve görünmezi bilen Allâh’ın huzûruna çıkarılacaksınız! Ne yaptınız ise, size bildirilecektir.” (el-Cum’a 8)

Hepimiz bu dünyanın fani olduğunu ve bir gün ölümün bizi de bulacağını biliriz. Ölümlü dünyadan söz eder, ölüm üzerine konuşur, sohbetler yaparız.  Lakin ölümü gerçek anlamda idrak ettiğimizi söylemek zordur. Onu ancak yaşayanlar bilir ama onların da anlatacak mecali olmaz. Ölümle ilgili çok kitap okumuş ya da vaaz dinlemiş olabiliriz ama insan ölümün soğuk nefesini ensesinde hissedince, ölümle burun buruna kalınca, can köprücük kemiğine dayanınca ya da çok sevdiği birisini kaybettiği zaman yüzleşir ölüm gerçeğiyle.

“Hepimiz öleceğiz, dünya fani, ölüm ani!”gibi kuru laflardan ötedir ölümü hissetmek, onun farkında olmak. Belki her gün ölüm haberleri duyuyoruz, mezarlıklardan geçiyoruz fakat ölümü fark etmek, bilmekten ötedir. Tabutu omzumuzda taşırken bir gün onun içine kendimizin de gireceğini düşünmek, sıradaki boş mezarlığın bizim için hazırlanmış olabileceğini hesap etmek, günümüz insanı için hiç de kolay değildir.

Ölümü yattığın an yastığının altında, kalktığın an burnunun ucunda bilmek, ölmeden önce ölümü düşünmek, hayata bakışımızı değiştirecektir. Ölümü kendimize yakin bilmek, aldığımız nefesin son nefes olduğunu, bugünün son günümüz olduğunu düşünmek, bu hayatta öncelediğimiz ve önemsediğimiz şeylerin yerini değiştirecektir. Mezardakilerin pişman oldukları şeyler yüzünden insanların nasıl birbirleriyle yarıştıklarını, dövüştüklerini fark edeceğiz. Kafaya taktığımız, yücelttiğimiz meselelerin aslında ne kadar küçük, basit olduğunu göreceğiz. Kızgınlıkların, küskünlüklerin, büyüklenmelerin anlamsızlığını anlayacağız. Hayatta karşılaştığımız sorunların, sıkıntıların altında ezilmeyeceğiz, onları büyütmeyeceğiz, hatta onlara tepeden bakacağız, küçümseyeceğiz, tebessümle karşılayacağız onları. Ölümsüz hayata iman edenler, ötelere talip olanlar, şu ölümlü dünyada hiçbir şeyin yüceltilmeye değer olmadığını fark edecektir.

Nasihat olarak ölüm yeter.

Ölüm en büyük derstir. Gözlere hitap eden, herkesin katıldığı canlı bir ders… Her ölüm, yaşayanlar için bir vaaz, bir ibret kaynağıdır. Ölüm, en etkileyici vaizdir anlayanlar için. Ölüm, konuşmaz ama çok şey anlatır. Ölüm, lisan-ı hal ile hayatın gerçek değerini gösterir bize. Ölüm söz konusu olunca herkes susar. Âlimi de cahili de… Zalimi de mazlumu da… Zengini de fakiri de… Gözler, kulaklar ona kilitlenir. Bütün gündemi, planları değiştirir. İnsanın doğumundan daha büyük ses getirir ölümü.

Ne yazık ki ölüm, günümüzde ders olmaktan, nasihat vermekten uzaklaştı. Sıradanlaştı. Ürkütücülüğünü ve önemini kaybetti. Artık ölüm haberleri bizi etkilemiyor, sarsmıyor. Son derste bitti. Ölüm, taşlaşmış kalpleri yumuşatmıyor, vicdanları harekete geçirmiyor. Ölümden ders almayanların, alacakları bir ders kalmamıştır bu dünyada. Kişi hangi okulu, üniversiteyi bitirirse bitirsin, hangi eğitimi alırsa alsın şayet ölüm dersini kaçırmışsa, erdeme, kemale ulaşamaz.

Ölümü unutmak

Dünya ve ahiret dengesini bozan modern insan, dünya merkezli bir hayat tahayyül etti. Hiç ölmeyecekmiş gibi bu dünya için çalışırken ölüm ve ötesini düşünmek bile istemedi. Ölümü kendisine yakıştıramadı belki de. Ölümün “herkes”in başına geleceğini öğrendi ama kendisinin de “herkes” içinde olduğunu düşünmek istemedi. Oyun ve oyalanma yeri olan bu dünyada, haz ve hız putlaştırılırken günlük meşguliyetler, stresler, suni gündemler ölüm gibi muazzam bir meseleyi unutturdu.

Sağlıklı yaşam reçeteleri uygulayıp uzun ömürlü olmanın sırlarını keşfe koyulduk. Ölümü anımsatan ihtiyarlık emarelerini kamufle edip genç görünmenin formüllerini aradık. Elimizde olsa ölümsüzlük iksirini içeceğiz. Gündemimizde ölüm yok. Ağızların tadını bozan ölümü hatırlamaz olduk. Deve kuşu misali ölümü düşünmeyerek ya da genç gözükerek, ondan kurtulacağımızı sandık galiba. Hâlbuki bu zamana kadar ondan kaçan, kurtulan olmamıştır. Her ne kadar biz onu düşünmesek de o bizi hiç unutmadı, unutmaz. Sadece zamanını (ecel-i müsemma) bekler. Ecel zamanı gelince, ne bir an öne alınır ne de geciktirilir. “Ölüm sarhoşluğu bir hakikat olarak insana gelir de ona, “İşte bu, senin öteden beri kaçıp durduğun şeydir” denir.” (Kaf 50)

Ölüm, inandırıcılığını, ciddiyetini kaybetti. Bir hastalık ya da kaza sonucu ölüm söz konusu olunca, mevtanın yakınlarının ilk aklına gelen şey, doktoru suçlamak ya da ihmalden dolayı tazminat davası açmaktır. Bu durum, hak aramaktan daha çok ölüme inanmamaktan kaynaklanıyor. Ellerinden gelse Azrail’e dava açacak insanlar!

Cenaze merasimleri sıradanlaştı, formaliteye döndü. Cenazeye gelenlerin büyük bir kısmı, mevta için değil yaşayanlara “görünmek” için oradadır. Belediyenin “görevli” imamı usulen sorular sorar, cemaatte usulen cevaplar verir. Hep bildik tekerlemeler, soğuk, ruhsuz temenniler… Kalın ve siyah gözlükler, riyakâr bakışları gizleyemez oldu. “Cenaze de olmasa görüşemeyeceğiz ya hu!” diyerek ölüm dışı gündemler işgal etti cenazelerimizi. Cenazeye saygısı olmayan kimileri de, “Hoca! Kısa oku, işimiz var!” deme cüretinde bulunabildi.

Kadim şehirlerimizde mezarlıklar şehrin ortasındaydı. Eskiler, ölümü sürekli hatırlamak için mezarlık merkezli şehirler inşa etmişler. Günde beş defa camiye gelen kişi ölümü aklından çıkarmasın diye Selâtin camilerinin yanı başına mezarlıklar da yapmışlar. Şehrin ve insanın hayatında ölüm canlılığını korumuş. Modern kentlerde ise ölümsüzlük abidesi gibi yükselen gökdelenler ve şehrin en ücra köşelerine götürülmüş mezarlıklar ölümsüz bir hayat tasavvurunun neticesi olsa gerektir. Mezarlıklardan ne kadar uzak olursak ölümden de o kadar uzaklaşırız sanılmış belki de.

Teknolojik araçlar her gün ölüm haberlerini gözler önüne servis ediyor. Ölümün sürekli teşhir edilmesi neticesinde ona karşı bağışıklık oluştu. Reyting kaygısıyla yayın yapan medyanın haber bültenleri “ölüm bültenlerine” dönüştü. Dizi ve filmler hatta çizgi filimler yoluyla ölüm pazarlanıyor izleyicilere. Bilgisayar oyunları ölüm oyunları olup, okunan kitaplar da kan ve şiddet içerikli vampir kitapları olunca yeni nesil, mezar taşlarını koyun, adam öldürmeyi oyun zannetmeye başladı. Bundan dolayı, Doğu Guta’da, Halep’te patlayan bombalar ile aksiyon filmlerindeki şiddet sahnelerini birbirine karıştırılmıştır. Arakan’da yanan köyler, Filistin’de katledilen gençler, her gün yanı başımızdan kalkan cenazeler artık bizi etkilemez oldu. O kadar çok kan, şiddet ve ölüm propagandasına maruz kaldık ki artık sanal olanla gerçeği karıştırdık, vicdanlarımız katılaştı, gözyaşımız kurudu, ölülerimize ağlayamaz olduk.

En önemli emaresi, dünya sevgisi ve ölüm korkusu olan “Vehin Hastalığı”, çağdaş insanın nerdeyse tamamına bulaşmıştır. Dünya ile olan bağlar kuvvetlendikçe ahiret ile olan irtibat zayıflamıştır. Bugünü düşünüp yarını düşünmemek, geçici olana talip olup ebedi olanı ihmal etmek, peşin olanı istemek, “an”ı yaşamak çağdaş insanın en belirgin özelliği olmuştur.

Ölümü düşünmek

Ölüm düşüncesi, düşüncelerin en zoru ama en önemlisi olmalı. Ölüm düşüncesi, bir ağacın altında kısa bir dinlenme olan fani dünyadan sonra ebedi bir esenliğin bizi beklediğini fısıldar mümin gönüllere. Oyun ve oyalanma yeri olan bu dünyanın bizi aldatmasına engel olur. Ölüm düşüncesi zamanın ve sahip olduğumuz nimetlerin kıymetini öğretir bize. Ömür kredisini salih amellerle değerlendirenlere ebedi saadeti muştular.

Ölüm düşüncesi, hırs ateşini söndürür, içimizdeki kabalığa çeki düzen verir. Geçici olan dünyaya sonsuz bağlılığı engeller. İnsanın dünyaya yönelik emelleri, hesapları çoktur fakat ömür kısadır. İnsan hep daha fazlasını ister. Kişi emelleri peşinde koşarken ecel araya girer ve oyun biter. Biz dünya peşinde koşarken ölüm bizim peşimizdedir. Ölüm düşüncesi, insanın bitmez tükenmez hırs ve arzularını (tul-i emel) frenler, hiç ölmeyecekmiş gibi planlar yapmasını, bohemce bir hayat sürmesini engeller.

Ölümü unutmak kalbi katılaştırır, ruhu öldürür. Sadece bu dünyaya inananları, günah bataklığına dalmaktan kim koruyabilir ki? Ölümü hatırlamak, kişiyi günahtan korur, kalbi arındırır.

“Ne diye böbürlenip, büyükleniyor sun? Doğumun bir damla su, ölümün bir avuç toprak değil mi?” (Ş.Tebrizi)

 

 

 

Paylaş

YENİLE(N)MEK ÜZERİNE

Dünya Kadınlar Günü Programı’nda, Nureddin Yıldız’ın şahsında yaptığı konuşmasında, İslam’ın güncellenmesi gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, “Siz İslam’ı 14 asır öncesi hükümleri ile bugün uygulayamazsınız” ifadeleri  gündemi belirlerken, bir gün sonraki konuşmasında da, bu ifadelerin dinin aslına yönelik olmadığını vurgulamak için “Dinde reform aramak haddimiz değil” diyerek sözlerine netlik kazandırdı.

İlim meclislerinde ehil kişilerce tartışılacak böylesine hassas bir konuyu, medyanın algı operasyonları gölgesinde, siyasi miting konuşmalarında vuzuha kavuşturmaya çalışmak(!), ilmin adabına yakışmadığı gibi birçok yanlış anlaşılmalara ve gereksiz tartışmalara sebep olabilecek mahiyettedir. “Dinde Yenilenme” çerçevesinde görsel ve yazılı medyada yapılan tartışmalar birçok açıdan dikkat çekicidir. Bu vesileyle bazı hususların altını çizmekte fayda mülahaza ediyorum.

 

Medyanın Tetikçilik Rolü

Son zamanlarda Doğan gurubunun başını çektiği “bir kısım medya”, 28 Şubat günlerinden tanıdık olduğumuz yayınlar yapmaya başladılar. Hiyerarşide dördüncü kuvvet olarak konumlanan medya tekrar, eskiden olduğu gibi, ilk sıralara terfi etmiş gözüküyor. Heidegger’in “kamera, izleyiciye doğrultulmuş bir silah gibidir” tespitini haklı çıkarırcasına, haber bültenleri, yargısız infaz salonlarını anımsatırken spikerler de savcı ve hâkimlerin rolüne soyunmuştur. Taktikleri her zamanki gibi; önce kurbanı seç sonra kamerayı hedefe doğrult, patlasın flaşlar, manşetler, ardından linç kampanyaları… Akşam haberlerde suçlu ilan edilip de ertesi gün, durumdan vazife çıkartılıp, hakkında kovuşturma başlatılmayan, Kadir Mısıroğlu meselesinden başka, bir örnek hatırlıyor musunuz?

Bu reyting vampirlerini bazen ömrünü bila bedel İslam’a ve ilmi çalışmalara adamış Nureddin Yıldız Hocayı sapık ilan ederken, bazen İhsan Şenocak, Faruk Beşer, Mustafa Armağan gibi ilim adamlarına itibar suikastı düzenlerken, bazen sanal âlemdeki bir cümlesinden dolayı Konya’da bir öğretmeni görevinden ihraç ederken, bazen de Tokat’ta Mustafa Sabri Efendi’nin ismini okul tabelasından sökerken görürsünüz.

Medya “vazifesini” yapıyor, anlıyorum da siyasi iktidarı ve onun bürokratlarını anlamakta zorlanıyorum. İktidar üzerinde medyanın bu kadar muktedir olmasını geride bıraktığımızı sanıyordum. Yaşanan son olaylar bize yanıldığımızı gösterdi.

AK Parti hükümeti, medya karşısında niçin bu kadar tedirgin ve ürkek davranıyor? Yoksa siyasetçiler, riskli gördükleri seçimlerde, “farklı” kesimlerden gelecek oyların mı hesabını yapıyor? Bürokratlar, ne pahasına olursa olsun, bir üst makama ya da en azından mevcut konumlarını muhafaza etmeyi düşünerek mi medyanın isteklerini emir telakki ediyor? Ya da bütün bunlar, daha da büyük bir projenin ayak sesleri mi? Toplumda İslami kimliğiyle tebarüz etmiş şahsiyetlerin, yıllar önce yaptıkları konuşmaları, bütünlüğünden koparıp kes, kopyala, servis et yöntemiyle çarpıtarak yayınlayan, 28 Şubat günlerindeki gibi yeni Müslüm Gündüzler bulup haber(!) programlarında algı oluşturmaya çalışan “bir kısım” medya, kaybettiği işini(!) tekrar mı aldı?

Tecrübelerimiz bize gösteriyor ki medyanın ipiyle kuyuya inilmez. Yakın tarihimiz kılavuzu medya olanın hazin akıbetlerini gösteren örneklerle doludur. Tarihi tecrübelerden ders alınmazsa hatalar tekrar edilir, aynı delikten yılanlar bizi sokmaya devam eder. Bize oy vermeyenleri kazanalım derken dostlarınızı kaybedebilirsiniz. 8 Mart’ta İstiklal Caddesinde yürüyüş yapanların bütün taleplerini yerine getirseniz de onlardan size bir tek oy çıkmaz. Haber yorumcularının, köşe yazarlarının takdirini kazansanız da onlardan size dost olmaz. Azgın azınlığın rızasını kazanmak için değil Hakk’ın ve halkın rızasını düşünerek hareket etmeli.  Kamu vicdanının sabrını test etmemeli ve Müslüman halkın değerlerini, hassasiyetlerini daha fazla zorlamamalı. Toplum, okyanusa benzer. Kendisine atılan yabancı maddeleri önce kabul etmiş gibi gözükür ama zamanla onları bünyesinden dışarı atar. Bu gerçeği en iyi bilenlerden olan Ziya Paşa, yıllar önce uyarısını yapmıştır:

“Allah’a sığın şahs-ı halîmin gazâbından
Zîrâ yumuşak huylu atın, çiftesi pektir”

Resmi Din

“Bizim ilahiyatçılarımız, Diyanet İşleri Başkanlığımız, meydanı ‘FETÖ’ gibi alçaklara bıraktılar, toplum bu hâle geldi” diyen Tayyip Erdoğan’dan sonra Başbakan ve kimi bakanlarda din konusunda tek yetkili olarak diyanet ve resmi kurumları gösterdi.

FETÖ olayından sonra tüm sivil hareketlere, cemaatlere yönelik algı operasyonu başlatılmıştı. Bunların da yarın FETÖ gibi olabileceği ihtimaliyle, tüm sivil yapılara karşı, ciddi bir şüphe ortamı oluşturuldu. Devlet memurlarının anlattığı dinin en sahih din olduğu ve en iyi cemaatin de cami cemaati olduğu beyinlere zerk edildi.

Resmi din, tek referans kaynağı gösterilip, dini hayat diyanetin ve ilahiyatçıların tekeline bırakılırsa bu, Hıristiyanlıktaki ruhban sınıfına, papalık sistemine yol açar. Allah’ın dini olan İslam’ın, devletin dini olması, adı İslam da olsa, Aziz Kitabımızda tavsif edilen “ed-din” olan İslam olmayacaktır. Zira dini yalnız Allah’a has kılmak tevhidi bir zorunluluktur.

Gerçi, ülkemizdeki cemaat ve tarikat yapılanmalarının, kendilerini ciddi bir özeleştiriye tabi tutmaları, bid’at ve hurafelerden arınarak,  Kur’an ve sahih sünnete göre kendilerini “yenileme” ve çağın gerçeklerini görerek “ibnu-l vakt” olma ihtiyaçları inkâr edilemez. Tahrif, tahrip ve hurafelere karşı çağın dilini yakalamada (ihya) ve kendini yenilemede( tecdid)  yeterli olduğumuz söylenemez. Doğrudan doğruya Kuran’dan ilham alarak, asrın idrakine İslam‘ı söyletme de sorun yaşıyoruz. Bu durum Neo- Haricilik ve Neo- Haşhaşilik gibi anlayışların yayılmasına ve ümmetin çocuklarını zehirlemesine zemin hazırlıyor.

Lakin pireye kızarken yorganı yakmamalı. FETÖ’den ağzı yanan devlet, bütün cemaatleri, sivil oluşumları, devletin bir kurumuna dönüştürürse bu durum, telafisi çok zor, vahim hatalara sebep olur. Devletin dine müdahil olması, yönlendirmesi, payanda gibi kullanması, dini belirleyici/özne olmaktan çıkartıp belirlenen/nesne haline getirerek iktidarı meşrulaştırma aracı haline getirmesi düşünülemez. Bu, dinin özgünlüğünü ve özgürlüğünü, halk nezdindeki itibarını ve güvenirliliğini kaybettirir. Neticede onu Allah’ın değil devletin dini yapar ki bu din İslam olamaz. Her devirde siyasetçiler iktidarlarını ayakta tutmak için halkın itibarını kazanmış âlimlerin desteğini almaya çalışmışlardır. Muttaki âlimler bunu bildiklerinden, ölümleri pahasına, onların çıkarlarına alet olmamaya çalışmışlardır. İmam Ebu Hanife, Halife Mansur’un  baş kadılık (Adalet Bakanlığı) vazifesi teklifini elinin tersiyle itmiş, bu nedenle zindana atılmış, işkence altında vefat etmiştir. İmam Malik  dindar bir halife olan  Harun Reşit’ten uzak durmuş, onun “ Ya İmam! Sarayıma gel. Çocuklarıma hadis öğret” teklifine karşı, “ Ey Müminlerin Emiri! İlmi zelil etme. Benim medresem var. Çocuklarını oraya gönder. Diğerleriyle  birlikte onlara ilim öğreteyim” demiştir.

Peygamberlerin varisleri olan ulema, umeranın kapısında dolaşmaya başlar, onların iki dudakları arasından çıkacak talimatlara bakarsa, ilmin ve âlimin izzeti ayaklar altına alınmış demektir. Cumhurbaşkanının “güncelleme” konuşmasından hemen sonra, o akşam, TV ekranlarında boy gösteren ilahiyatçılar, ertesi gün aynı meyanda bildiri yayınlayan diyanet, kimin emrinde olduklarını göstermediler mi? Aynı ilahiyat ve diyanet camiasının 28 Şubat günlerindeki farklı fetvaları hala hafızalardaki tazeliğini koruyorken, resmi dini söyleme şüpheyle bakmakta haklı değil miyiz? İktidarlar geçici, din kıyamete kadar bakidir. Yapacağı içtihatları, vereceği fetvaları mevcut siyasi iktidara göre veren, siyasetçilerin ve devletin hikmetine sual edemeyen diyanet mi FETÖ’den boşalan yeri dolduracak?

Gençlik deizm, ateizm, nihilizm gibi sapkın inançlara sürüklenirken toplum temel değerlerinden hızla uzaklaşırken sadece İHL, Kur’an Kursu, cami, ilahiyat ve buralarda çalışacak personel sayısını artırmak suretiyle dindar nesil projesi gerçekleşemez. Suni, yapay, hormonlu bir dindarlık fotoğrafı veren keyfiyetsiz kemiyetler bizi aldatmamalı. Devlet eliyle yapılan irşad faaliyetlerini önemsemekle birlikte sivil hareketlerin özel ve mühim bir yerinin olduğunu unutmayalım. Devlete mesafeli, halka yakın, yalnız Rıza-i İlahi gözeten tevhidi hareketler, toplumun ıslah ve inşasında etkili olacaktır Allah’ın izniyle.

 

 

Paylaş
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial
Facebook
Facebook
Twitter