Cumartesi , 15 Aralık 2018
Anasayfa / Etkinlikler / İMH Gebze’de Gündem İslami Hareket
İMH Gebze’de Gündem İslami Hareket

İMH Gebze’de Gündem İslami Hareket

İMH Gebze’de Gündem İslami Hareket

Aylık İstişare Toplantısı’nda İslami Hareketin dünü, bugünü ve geleceği masaya yatırıldı.

İnsan ve Medeniyet Hareketi Gebze tarafından 2018-2019 dönemi aylık istişare toplantıları kapsamında düzenlenen “İslami Hareket” başlıklı geniş katılımlı oturum Gebze İMH konferans salonunda yapıldı.

İMH Anadolu Koordinatörü Ertuğrul Taşlı, İMH Gebze Başkanı Musa Öztürk ve İMH Gebze Eğitim Komisyonu Başkanı ve Eğitimci-Yazar Kamil Ergenç’in sunum yaptığı toplantıya İMH yüksek istişare kurulu üyesi Hasan Uyar, Gebze İMH genel kurul üyeleri ile eğitim ve teşkilat mensupları katıldı.

İSLAMİ HAREKET NEDİR, NE DEĞİLDİR?

Oturumun açılışında konuşan Gebze İMH Başkanı Musa Öztürk, aylık kavram dersleri çerçevesinde gerçekleştirdikleri toplantının yeni dönemde içerik ve nitelik yoğunluklu formatta devam edeceğini ve hareketin ve Türkiye’deki İslami camiaların gündemini ilgilendiren ana kavramlar, akımlar ve sorunlar etrafında belirleneceğini ifade etti. Amaçlarının camiayı yakından ilgilendiren ana konulara istişare ve ortak akılla ortak sonuçlar üretmek olduğunu belirten Musa Öztürk, ilk olarak İslami Hareket’in geçmişini geleceğini ve bugünkü durumunu gündemlerine aldıklarını söyledi.

İslami Hareket Nedir, Ne Değildir? konulu toplantıyı altı ana başlıkta ele alan konuşmacılar; İslami hareketin kavramsal çerçevesi ve varoluş gayesi, temel hususiyetleri ve karakteristiği (Din, insan, evren, tarih, zaman, mekan, gelenek, modernite, devlet vb. algısı), yakın ve uzak tarihsel tecrübesi, tutumu, söylemi, tavrı, tarzı ve eylemliliği, bugünü ve geleceği ile hedefi ve yöntemi konularında sunum gerçekleştirdi.

İSLAMİ HAREKETİN REFERANSLARI

İlk sunumu gerçekleştiren Eğitimci-Yazar Kamil Ergenç, İslami hareketin İslami referanslar temelinde oluşturulan örgütlü/kolektif bir hareket olduğunu, bu referansların da Kur’an ve sahih sünnet ile birlikte 14 asrı aşan süreç içinde Kur’an ve sünnete mugayir olmayan İslami gelenek, birikim ve tecrübe olduğunu ifade etti. Kamil Ergenç, İslami hareketin amacının İslamın ilkelerini, prensiplerini, umde ve şiarlarını, insan hayatının tüm boyutlarına hakim kılma ve İslamın iktisadi, içtimai, siyasi, hukuki, edebi, estetik, hikemi, irfani perspektifini sarih bir şekilde pratize etmek olduğunu söyledi.

İLK YAPACAĞIMIZ İŞ DURUM TESPİTİ

İslami hareketin öncelikle tıpkı Nebevi hareketler gibi işe bir durum tespiti yaparak başlaması gerektiğini vurgulayan Kamil Ergenç, “Durum tespiti biz nasıl bir dünyada yaşıyoruz farkındalığına sahip olmaktır. İtikad ne kadar güçlü olursa olsun evvela durum tespitine ihtiyaç var. Bütün peygamberler zamanının tanığı, şahididirler. Peygamberler muhatap aldıkları toplumu zamana şahit olmaya davet eder. İslam itikadı içinde yaşadığı durumu nasıl adlandırıyor? Peygamberimiz aleyhisselam, içinde yaşadığı zamanı en açık ve net bir şekilde ortaya koymuştur” dedi.

Kamil Ergenç şöyle devam etti:

İSLAMİ SÖYLEM MODERN DAYATMAYA CİDDİ BİR CEVAP VEREMEMİŞTİR

İslami hareket içinde yaşadığı çağda ikinci başlıkta ele aldığımız din, insan, evren, tarih, zaman, mekan, gelenek, modernite ve devlet algısı gibi olgulara ne söylediğini açıklamalı. Aksi halde ne söylediği anlaşılmayan, kuş dili ile konuşan bir Müslüman tipi doğar. İslami hareket çağın temel dinamiklerini bilmeli ve itikadi duruşu ortaya koymalı. Modern dayatmaya İslami söylem ciddi bir cevap verememiştir. 200 yıldır bu durumun nasıl aşılacağı ve aşmak için nasıl örgütlenileceği konusu önümüzde bir problemdir. İslam insanı önce kul olarak tanımlar. Evren emanettir, onunla barışık bir hayat yaşamalıdır. Modern dönemin zaman algısında meydana getirdiği değişiklik insanlık tarihinde en büyük kırılmayı yarattı. Geçmiş ötekileştirildi. Geri bir geçmiş tanımlaması temel yanılgıdır. Yaratılan bu algıyla hesaplaşılmalı ve yüzleşilmelidir. İslami hareketin zaman algısını değiştirmesi gerekir. Kolonyalizm, emperyalizm ve kapitalizm zaman algısında yarattığı değişiklikle kendisine meşruiyet kazandırmıştır. İslami hareketin bugün için olmazsa olmazlarından biri de Kudüs’tür. Kudüs’ün özgürlüğünü ve bağımsızlığını dert edinmeyen bir hareket İslami hareket değildir.”

İSLAMİ HAREKETİN ANA BELİRLEYENİ “İSLAMİLİK” ÖZELLİĞİDİR

Oturumun ikinci konuşmacısı İMH Anadolu Koordinatörü Ertuğrul Taşlı, İslami hareket kavramında “İslamilik” ve “Hareketlilik” olmak üzere iki ana başlık bulunduğunu belirterek, İslami hareketi belirleyenin İslamilik özelliği olduğunu ifade etti ve bu nedenle öncelikle İslamilik özelliği üzerinde durulması gerektiğini söyledi. “İslamilik nedir” sorusunun tarih içinde çok farklı şekillerde cevaplar bulduğunu hatırlatan Ertuğrul Taşlı, “İslami hareket nevzuhur, sonradan ortaya çıkan bir hareket değildir. Kökü Hz. Adem’e dayanır. İslamî hareket, kuran ve sahih sünnete dayalı, toplumsal hedefleri ve programı olan; evrensel, hayatı tüm yönleriyle kuşatıcı, ilkeli, inkılapçı, açık ve örgütlü bir yapının adıdır. Dolayısıyla “İslami hareket, tarihsel ve dönemsel bir olgu değildir. Geçmişten geleceğe bir yürüyüşün, kesintisiz bir mücadelenin adıdır” dedi.

Ertuğrul Taşlı sunumunda şu görüşleri ifade etti:

İSLAMİ HAREKET NEDİR, NE DEĞİLDİR

Yapılar, cemaatler, oluşumlar kendisini tanımlar ve konumlandırırken İslamî ilkeleri merkeze almıyor, bu değerler ve ilkeler doğrultusunda sınırlarını, dilini, hareket şeklini ve hedeflerini belirlemiyorsa böyle bir harekete “İslamî hareket” denilemez.

Biz öncelikle “İslamî hareket ne değildir?” sorusuna cevap vermeye çalışalım. Tevhid önceliği olmayan hiçbir hareket İslamî hareket değildir. Kuran’ın belirleyici, asli unsur olmadığı hiçbir hareket de İslamî değildir. Peygamber örnekliğinin öncelenip önemsenmediği hiçbir hareket İslamî değildir.

Kişiler Müslümanlar olsa da, ilişkiler salt maddi birliktelikler üzerine dönüşmüş hiçbir hareket İslamî Hareket değildir. Kendi fildişi kulelerine çekilmiş, toplumdan kopmuş ve yalıtılmış hiçbir hareket de İslamî Hareket değildir. Ortaya hiçbir eser koyma gibi derdi olmadan, sırf başkalarını eleştirip, taşlama, doğru ya da yanlış tasnifçisi durumuna çekilen hiçbir hareket İslamî Hareket değildir.

Niteliği yok sayıp sayısal çokluğa önem veren hiçbir hareket İslamî Hareket değildir. İstişareye, eleştiriye kapalı, totaliter bir yönetim tarzına sahip hiçbir hareket İslamî Hareket değildir. Silâhların gölgesine hapsedilmiş, kendisinden başkasını hak üzere görmeyip tekfir eden hiçbir hareket de İslamî Hareket değildir. İslamî eğitim kurumu, İslamî yardım kurumu, İslamî ekonomik yapı, İslamî sosyal yapı veya oluşumlar veya yapılar İslamî hareketin birer cüzü sayılabilirler. Fakat İslamî hareket bir cüze hapsedilemez, tek başına bu cüzler İslami hareket olarak tanımlanamaz ancak siyasal ve bütüncül bir hareket olduklarında tanım içine dahil olurlar.

İSLAMİ HAREKETİN BEŞ NESLİ: CEMALEDDİN AFGANİ’YLE BAŞLAYAN BİRİNCİ NESİL

İslamî hareket; Âdem’den as. bu yana süren mücadelenin adıdır. Bu yönüyle “İslami hareket, tarihsel ve dönemsel bir olgu değildir. Belli bir döneme hapsolup kalmamış, geçmişten geleceğe bir yürüyüşün, kesintisiz bir mücadelenin adı olmuştur. İslamî hareketin son dönem tarihî serüvenini ise, beş kısma ayırarak değerlendirebiliriz. Birinci nesil 1850-1920 arası dönemdir ki, İttihad-ı İslam olarak ifade edilen bu dönemin ilk kıvılcımını çakan kişi Cemaleddin Afgani’dir. Said Halim Paşa, Reşid Rıza, Celal Nuri İleri, Seyyid Ahmed Han, Mahmûd Şeltût, Muhammed İkbal, Mehmet Akif, Muhammed Abduh ve meşhur olanlar haricinde daha adını sayamadığımız nice düşünürün söylemleriyle şekillenmiştir. Bu arayış ve söylemler hareket niteliğinden ziyade fikir düzleminde kalmış örgütlü bir birlikteliğe dönüşememiştir.

İHVAN’LA BAŞLAYAN İKİNCİ NESİL: 1920-1970

Çağdaş İslami Hareketleri, 1920’li yılları başlangıç kabul ederek dünyada İhvan hareketini, Türkiye’de de bazı İslâmî gayretleri sayabiliriz. Bu dönem fiilî örgütlenmeler ve örnekliklerle hareket niteliği kazanarak devam etmiştir. Bayraktarlığını Hasan el Benna, Mevdudi, Seyyid Kutub, Ali Şeriati, Beheşti, Murtaza Mutahhari gibi mütefekkir ve dava adamlarının yürüttüğü süreç dünya çapında bir sorgulama ve arayış döneminin kapısını daha da aralamıştır. Türkiye’de ise aynı dönemlerde Büyük Doğu Hareketi adıyla Necip Fazıl Kısakürek öncülüğünde, edebiyat düzleminde fikrî aktarımlarla İslamî bir hareket olarak hayat bulmaya çalışmıştır. Türkiye’de 1950’lere kadar müslümanların mücadelesi; Allah’ın varlığı, İslâm’ın ahlakiliği ve dinsiz toplumun ayakta duramayacağı tezi üzere kaim idi. Despotluğun had safhada olduğu dönemde İslâmî hareket idame-i hayat etmek derdinde idi.

ÜÇÜNCÜ NESİL VE MİMARLARI:1970-1998

Bu dönemlerde diğer İslam topraklarındaki İslam adına müspet hızlı gelişmelerin mimarlarından , Aliya İzzetbegoviç, Kelim Sıddıki, Muhammed Esed, Abdullah Azam, Şamil Basayev, Cevher Dudayev, Abbas Musavi, Ahmed Yasin gibi hem düşünür hem harekete fiilen öncülük yapan bazı şahsiyetlerin ışığında İslamî hareket olgunlaşmış ve çeşitli meyveler vermeye başlamıştır. Bu meyvelerden nasiplenen Türkiyeli Müslümanların arayışları da harekete dönüşerek farklı biçimlerde hayat bulmuştur.

“Tarihinde yazılanlardan, arkeolojik kalıntılardan, sözlü gelenekten, yaygın örften anlaşılacağı kadarıyla Selçuklular’dan bu yana Türkiye’de hayatın bütün alanlarını kuşatan bütüncül İslam anlayışının, Tevhid bilincinin açıkça ve yaygın olarak konuşulduğu, tebliğ edildiği zaman dilimi, yaşadığımız son 30-40 yıllık periyodda yer bulabilmiştir. Türkiye muvahhid müslümanların yaşı da genellikle bu periyod içinde kayıtlanmıştır. Türkiye ve dünyadaki İslami Hareketlerin İslam dünyasında elde ettikleri başarılar, (İhvan’ın yükselişi, İran İslam Devrimi vs.) İslam’ı ve Müslümanları dünya gündemine taşıdı. Bunun sonucu olarak ister istemez entelektüel camiayı da İslamcılarla ve İslamî hareketlerle ilgilenmeye mecbur etti. İslamî hareket neticede bir sosyal harekettir ve sosyal hareketler için geçerli olan hususlar İslami Hareket için de geçerlidir.

DÖRDÜNCÜ NESİL VE ŞAŞKINLIK DÖNEMİ: 2000-2016

İslami hareket bu tarihlerde, muhafazakârlaşan devlete entegrasyonla karşı karşıya kalmıştır. Bu dönemde siyasi iktidarın güçlü söylemi karşısında “İslamî hareket” ne yapacağını şaşırmış bir durumla karşı karşıya kalmıştır. Bu şaşkınlığın nedeni ise; özellikle Türkiye tecrübesinde üçüncü neslin bilinçli ve sistematik ilerlemek yerine duygusal, sloganvari, reaksiyoner, pragmatist, özgün değil de esen rüzgâra kapılarak ilerlemek, sonrasında AK Parti iktidarıyla oluşan devlet, bürokrasi, siyaset ilişkisi karşısında özgün duruşunu muhafaza edememek olabilir. İlkeleri netleştirilip içselleştirilmeyen bu mirası, doğrudan alan dördüncü nesil de savrulmayla karşı karşıyaydı maalesef.

2016 SONRASI BEŞİNCİ NESİL İSLAMİ HAREKET YENİ BİR UMUT OLABİLİR

Bu süreç İslami Hareketin yeniden kendi mevzine yoğunlaşarak, yenilenerek, içinde yaşadığı dönemi okuyarak geliştireceği üç sürece girmiş bulunuyor.

  1. Durum tespiti yapmak
  2. Söylem Berraklığı
  3. Örgütlülük, söylemin pratiğe geçirileceği bir teşkilatlanma

Bütün olumsuzluklara; FETÖ, İŞİD, siyasetin toplumda oluşturduğu olumsuz algılara rağmen İslami Hareket yeniden şahlanacağı, kendine, ümmete ve insanlığa umut olacağı bir döneme girmiş bulunuyor. İnsan ve Medeniyet Hareketi, Anadolu Platformu, Haksöz çevresi, Umran Hareketi, radikal diğer irili ufaklı yapılanmalar bu sürece katkı sağlayacak gibi görünüyor. Tarih, kültür, sanat, edebiyat, siyaset,  sosyoloji, ekonomi, akademi gibi alanlara nüfuz eden bir sürece de girmiş bulunuyoruz.

İYİLİĞİ EMREDİP KÖTÜLÜKTEN MEN ETME İLKESİ HER DÖNEMDE İSLAMİ HAREKETİ DOĞURUR

Gebze İMH Başkanı Musa Öztürk de, İslami hareket kavramıyla ilgili düşüncelerini anlatarak başladığı konuşmasında,  Kur’an’ı Kerim’in pek çok ayetinde ve özellikle Ali İmran 104. ayetinde vurgulanan ‘Sizden, hayra çağıran, iyiliği emreden ve kötülükten men eden bir topluluk bulunsun. İşte kurtuluşa erenler onlardır’ buyruğu Hz. Peygamberimizin vefatından sonra da sürekli bir şekilde İslami hareketin neşet etmesini sağlamıştır” dedi. İslamcılıkla İslami hareket kavramının bağımsız değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Musa Öztürk, “İslami hareket kendiliğinden bir çalışmayı değil, birlikte örgütlü bir çalışmayı ifade eder. Bizler Mısır İhvan hareketi, Pakistan Cemaati İslami ve İran İslam devrimi olmasaydı İslami hareketi konuşmayacaktık. İslami hareketler bu çizgilerden etkilenmiştir. Bugüne geldiğimizde İslami hareket artan tüm maddi ve niceliksel imkanlara, ekonomik rahatlamaya rağmen gerileme sürecindedir. Dünyanın değişik yerlerindeki şiddete dayalı hareketler ve bütün kötü biten savaşlar İslami hareketi olumsuz etkilemiş, bizi geriye götürmüştür” diye konuştu.

SON 60 YILDA İSLAMİ HAREKETİ ETKİLEYEN OLAYLAR VE SONUÇLARI

Konuşmasına İslami hareketleri son 60 yılda etkileyen olayları kronolojik olarak göstererek devam eden Musa Öztürk, “İslami hareketler 1980’li yılların sonlarına doğru zirvesini bulan bir tırmanış yaşadılar. Doksanlı yılların ortalarına gelindiğinde ise artık bir gerileme ve tıkanma sürecine girmiştir. Bunların nedenlerini anlamak İslami hareketin geleceği için önemli olan konuları da belirleyecektir” dedi. Musa Öztürk, 1966’da Şehid Seyyid Kutub’un idamından başlayarak İslami hareketi etkileyen olayları ve sonuçlarını ise şu şekilde aktardı:

Kronolojik olarak bugüne kadar neler yaşandı:

1966              – Seyyid Kutub’un İdamı ve Yoldaki İşaretler’in çevirisi, sonra toplatılması

1969              – Fizilalil Kuran’ın basılmaya başlanması

1970              – Milli Nizam Partisinin Kuruluşu

1972              – Milli Selamet Partisi’nin Kuruluşu

1977              – Akıncıların Kuruluşu

1979              – İran devrimi

1980              – 12 Eylül Darbesi

1980-1988   – İran ırak savaşı

1983-1993   – Özallı yıllar, büyüme 5,2 ortalama ve artan tüketim kültürü

1986              – Fetönün Türkiye’deki ilk okulu Yamanlar koleji açılıyor

1989              – Afganistan’da Rus işgalinin sona ermesi ve iç savaş süreci

1990-1991   – 1. körfez savaşı

1991              – Sovyetlerin ve marksizmin çöküşü,  ideolojiler devrinin bitmesi liberalizm ve kapitalizmin üstünlüğünü hissettirmesi

1991              – Fetönün yurt dışındaki ilk okul açılışı

1992-1995   – Bosna savaşı

1994-1996  – 1. Çeçenistan savaşı

1994              – Yerel seçimlerinde Refah Partisinin başarısı

1994              – İnternetin Türkiye’ye gelişi ve cep telefonu kullanımı

1995              – Refah Partisi’nin iktidara gelişi

1997              – 28 Şubat Müdahelesi

1999 -2009  – 2. Çeçenistan savaşının başlaması

2000              – Hizbullah operasyonu-Beykoz

2000              – ADSL ile internet erişiminin hızlanması

2001              – 11 Eylül Saldırıları

2002              – Ak Parti’nin iktidara Gelişi

2003-2011   – Irak işgali

2008              – Mavi Marmara Direnişi

2009              – Türkiye’de 3G mobil iletişim başladı

2010              – Arap baharının başlangıcı

2011              – Suriye Savaşı

2013              – Mısır’da askeri darbe

2016              – 15 Temmuz darbe girişimi

 

Bu kronoloji ne söylüyor:

–          Dünya da ve İslam coğrafyasında yaşananlardan olumlu ve olumsuz etkileniyoruz

–          Kötü biten savaşlar ideallerin çöküşü ve yenilgi psikolojisi olarak geri dönüyor

–          Dönemin ürettiği tecrübe tercüme eserlerle değerlendirilmeden hazmediliyor

–          Şiddet eksenli hareketlerin yaptıklarının faturası önümüze geliyor

–          Ekonomik rahatlık ve konfor dünyevileşme sorununu çıkartıyor

–          Devlet eliyle beslenen cemaatlerin başarısı özgüven sorunu oluşturuyor

–          Siyasi ve toplumsal müdaheleler gençlikle bağları koparıyor

–          İnsan zihni üzerinde iletişim araçlarının etkisi had safhaya çıkıyor

–          Gençlerin ve yeni toplumun sorunları anlaşılamıyor ve çözüm yolları üretilmiyor

–          Milliyetçiliğin artması ve geleneğin güç kazanması İslami anlayışları etkiliyor

–          Değişimin zorluğu birlikte yaşama ve demokratik çözüm arayışlarını besliyor

–          Bireysellik duygusu gelişiyor itaat kültürü azalıyor

–          Yerellik vurgusu ve dünya Müslümanlarının gündemlerine ilgisizlik artıyor

–          Düşmanlar değişiyor, hedef sorunları yaşanıyor

–          Bağımsız düşünme ve hareket etme, muhalif kültür yok oluyor

–          Cemaatlere ve önderlere güven azalıyor

–          Bütün imkanlara rağmen umut vadeden nitelikli işler üretilemiyor

–          Kitap okuma oranları ve niteliği gittikçe azalıyor

Geleceğimizi belirleyecek cevap bekleyen sorular

–          İktidarla ilişkiler

–          Yeni İslami Hareket veya ideal cemaat

–          İslam coğrafyası ile ilişkiler

–          İslami düşünce ve söylem

–          Toplumsal değişimin yönü

–          Gençlik

–          Bireysel özgürlükler ve birlikte yaşamak

–          Kadın

–          Aile

–          Eğitim

–          Medya

–          Gayrımüslimlere yaklaşım

–          Önceliklerimiz

HASAN UYAR: EMPERYALİZM DİN ALGISINI DEĞİŞTİRMEYE ÇALIŞIYOR

Yapılan sunumların sonunda söz alan dinleyiciler, İslami hareketin zaafları ve çıkış yolları hakkında görüşlerini ifade ettiler. Son olarak İMH yüksek istişare kurulu üyesi Hasan Uyar da emperyalizmin planlı bir şekilde İslam ve din algısını değiştirmeye çalıştığını belirterek, “İslami hareketler emperyalizmin ağır saldırısı altında. Bugün yaşadığımız sorunları düşünmeye, çözüm üretmeye, bu sorulara cevap üretmeye fırsat bırakmıyorlar. Bizler din konusunda dersimizi iyi çalışmalıyız. Bizler yüzeysel okumalarla, çalışmalarla bugünün dünyasına hitap edemeyiz. Özellikle akademik, entelektüel ve ilmi sahada güçlü bir şekilde var olmalıyız. Sadece İslam dünyasını değil, dünyayı, tüm insanlığı etkileyecek akademisyenlerimiz, entelektüellerimiz, ilim adamlarımız olmalı. Çalışmalarımızı bu alanlarda yoğunlaştırmalıyız” dedi. Hasan Uyar, İslami hareketler üzerine okuma yapmak isteyen İMH mensuplarına da Prof. Dr. Mehmet Ali Büyükkara’nın Çağdaş İslami Akımlar adlı eserini tavsiye etti.

 

 

 

Paylaş

Hakkında imhgebze

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial
Facebook
Facebook
Twitter